Εν τούτοις δεν μπορούμε ακόμα να πούμε ότι ο χειμώνας 2026-27 θα είναι ο χειρότερος για την παγκόσμια οικονομία. Μπορούμε όμως να πούμε κάτι πιο συγκεκριμένο και, κατά τη γνώμη μου, πιο ανησυχητικό: Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με ένα ενεργειακό πρόβλημα που δεν είναι πλέον απλώς πρόβλημα τιμών.
Είναι πρόβλημα γεωπολιτικής ισχύος, βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και στρατηγικής αυτονομίας.
Και η Ελλάδα είναι από τις χώρες που μπορούν να πληρώσουν δυσανάλογα μεγάλο τίμημα.
Τα σημερινά δεδομένα είναι πράγματι σοβαρά: οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου στο 65-67%, σε επίπεδο πολύ χαμηλό για την εποχή, ενώ το TTF έχει κινηθεί πάνω από τα 75 ευρώ /MWh.
Τα σημερινά δεδομένα είναι πράγματι σοβαρά: οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου στο 65-67%, σε επίπεδο πολύ χαμηλό για την εποχή, ενώ το TTF έχει κινηθεί πάνω από τα 75 ευρώ /MWh.
Η διαταραχή των ροών LNG μέσω του Hormuz έχει μειώσει δραματικά τις διαθέσιμες ποσότητες από τη Μέση Ανατολή. Και το σημαντικότερο: η Ευρώπη μπορεί να μην ξεμείνει από φυσικό αέριο — μπορεί όμως να ξεμείνει από φθηνή ενέργεια.
Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά από το 2022 . Μια εξέλιξη που πλήττει καίρια την Ευρωπαϊκή οικονομία καθιστώντας την ευάλωτη στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι «θα έχουμε φυσικό αέριο;» Είναι: «Σε ποια τιμή θα πρέπει να αγοράσουμε την ενέργεια που χρειαζόμαστε;»
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι «θα έχουμε φυσικό αέριο;» Είναι: «Σε ποια τιμή θα πρέπει να αγοράσουμε την ενέργεια που χρειαζόμαστε;»
Η Ευρώπη έχει κάνει σημαντική πρόοδο από το 2022: μείωσε την κατανάλωση φυσικού αερίου, αύξησε τις ΑΠΕ, δημιούργησε LNG terminals, διαφοροποίησε προμηθευτές, αύξησε εισαγωγές από ΗΠΑ, Νορβηγία, Αλγερία κ.λπ.
Αλλά πλήρωσε ένα τεράστιο στρατηγικό τίμημα: αντικατέστησε σε μεγάλο βαθμό το φθηνό και σχετικά σταθερό ρωσικό pipeline gas με πολύ ακριβότερη και πιο ευμετάβλητη παγκόσμια αγορά LNG.
Η εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο μειώθηκε από περίπου 45% στο 12%, αλλά η Ευρωπαϊκή Ελεγκτική Υπηρεσία προειδοποιεί ότι η ενεργειακή στρατηγική παραμένει ευάλωτη και ότι οι αναγκαίες επενδύσεις σε υποδομές, ΑΠΕ και δίκτυα υπολείπονται σημαντικά των αρχικών σχεδίων. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ευρωπαϊκή παγίδα.
Η Ευρώπη απέκτησε μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια από τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα απέκτησε μεγαλύτερη έκθεση: στις διεθνείς αγορές LNG, στις ΗΠΑ, στη Μέση Ανατολή και στην Ασία.
Γιατί η γεωπολιτική εκτοξεύει τόσο γρήγορα την τιμή; Επειδή το LNG είναι παγκόσμια αγορά. Αν χαθούν φορτία από το Κατάρ ή διαταραχθεί η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και τώρα με την στρατηγική ενέργεια των Χούθι να καταλάβουν και έτσι να ελέγχουν την την ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα , δεν υπάρχει ένα «ευρωπαϊκό φυσικό αέριο» που να αντικαθιστά αυτόματα τις ποσότητες.
Γιατί η γεωπολιτική εκτοξεύει τόσο γρήγορα την τιμή; Επειδή το LNG είναι παγκόσμια αγορά. Αν χαθούν φορτία από το Κατάρ ή διαταραχθεί η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και τώρα με την στρατηγική ενέργεια των Χούθι να καταλάβουν και έτσι να ελέγχουν την την ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα , δεν υπάρχει ένα «ευρωπαϊκό φυσικό αέριο» που να αντικαθιστά αυτόματα τις ποσότητες.
Η Ευρώπη και η Ασία ανταγωνίζονται για τα ίδια φορτία. Και εδώ μπαίνει η Κίνα. Αν η Κίνα προσφέρει υψηλότερη τιμή για LNG, ένα φορτίο μπορεί να κατευθυνθεί προς την Ασία. Αν η Ευρώπη θέλει να το πάρει, πρέπει να πληρώσει περισσότερο.
υτό δημιουργεί έναν μηχανισμό: γεωπολιτική κρίση – λιγότερο LNG – ανταγωνισμός Ευρώπης/Ασίας – υψηλότερη τιμή – ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια – πληθωρισμός – υψηλότερα επιτόκια – χαμηλότερες επενδύσεις – χαμηλότερη ανάπτυξη. Αυτό είναι το πραγματικό «ενεργειακό όπλο».
Δεν ισχυρίζομαι ότι ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα έχουν ένα ενιαίο σχέδιο να στραγγαλίσουν οικονομικά την Ευρώπη.
Δεν ισχυρίζομαι ότι ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα έχουν ένα ενιαίο σχέδιο να στραγγαλίσουν οικονομικά την Ευρώπη.
Αυτό δεν αποδεικνύεται.
Θα έλεγα όμως κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον κατά την άποψή μου : Και οι τρεις μεγάλες δυνάμεις έχουν συμφέροντα που, σε διαφορετικούς βαθμούς και με διαφορετικά μέσα, μπορούν να οδηγήσουν σε μια Ευρώπη ακριβότερη, πιο αδύναμη και περισσότερο εξαρτημένη. Και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο από ένα υποτιθέμενο ενιαίο σχέδιο διάλυσης της Ευρώπης
ΗΠΑ: «σύμμαχος» και ανταγωνιστής
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αντίφαση.
ΗΠΑ: «σύμμαχος» και ανταγωνιστής
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αντίφαση.
Οι ΗΠΑ είναι ο στρατηγικός σύμμαχος της Ευρώπης. Ταυτόχρονα όμως: οι ΗΠΑ είναι πλέον ένας από τους μεγάλους ενεργειακούς ανταγωνιστές της Ευρώπης.
Το αμερικανικό LNG είναι κρίσιμο για την Ευρώπη. Αλλά η Ευρώπη το αγοράζει στην παγκόσμια αγορά. Άρα: όσο αυξάνεται η ευρωπαϊκή εξάρτηση από LNG, τόσο αυξάνεται η στρατηγική αξία των αμερικανικών εξαγωγών LNG.
Και αυτό δεν είναι θεωρία. Αμερικανικές εταιρείες επεκτείνουν επιθετικά την παραγωγή και εμπορία LNG, ενώ η Chevron δηλώνει ότι επεκτείνει το παγκόσμιο LNG χαρτοφυλάκιό της.
Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά παράδοξο: Η Ουάσιγκτον θέλει μια Ευρώπη: πολιτικά σύμμαχο, στρατιωτικά εξαρτημένη, ενεργειακά αποσυνδεδεμένη από τη Ρωσία, αλλά και αγορά για αμερικανικό LNG, αμερικανικά όπλα, αμερικανική τεχνολογία. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ προκαλούν σκόπιμα την ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση.
Σημαίνει όμως ότι: οι ΗΠΑ μπορούν να επωφεληθούν οικονομικά από μια Ευρώπη που πληρώνει ακριβά την ενεργειακή της ασφάλεια.
Και εδώ υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα που η ευρωπαϊκή πολιτική τάξη αποφεύγει να συζητήσει: η ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με ενεργειακή ανεξαρτησία. Μπορεί απλώς να σημαίνει: από τον ρωσικό προμηθευτή – στον αμερικανικό/παγκόσμιο LNG προμηθευτή.
ΡΩΣΙΑ: έχασε την ευρωπαϊκή αγορά αλλά κέρδισε ένα τεράστιο γεωπολιτικό όπλο
Η Ρωσία έκανε ένα στρατηγικό λάθος τεράστιου μεγέθους: χρησιμοποίησε την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης ως όπλο. Αλλά ταυτόχρονα η Ευρώπη έκανε το δικό της λάθος: πίστεψε ότι μπορούσε να απολαμβάνει φθηνή ρωσική ενέργεια χωρίς να εξαρτάται στρατηγικά από τη Ρωσία. Αυτό αποδείχθηκε αυταπάτη.
ΡΩΣΙΑ: έχασε την ευρωπαϊκή αγορά αλλά κέρδισε ένα τεράστιο γεωπολιτικό όπλο
Η Ρωσία έκανε ένα στρατηγικό λάθος τεράστιου μεγέθους: χρησιμοποίησε την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης ως όπλο. Αλλά ταυτόχρονα η Ευρώπη έκανε το δικό της λάθος: πίστεψε ότι μπορούσε να απολαμβάνει φθηνή ρωσική ενέργεια χωρίς να εξαρτάται στρατηγικά από τη Ρωσία. Αυτό αποδείχθηκε αυταπάτη.
Η Μόσχα σήμερα έχει κίνητρο να διατηρεί υψηλή την αβεβαιότητα. Όχι απαραίτητα επειδή θέλει να «παγώσει την Ευρώπη». Αλλά επειδή: κάθε 10 ευρώ /MWh αύξηση του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου μειώνει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και αυξάνει το πολιτικό κόστος της αντιρωσικής πολιτικής.
Η Ρωσία έχει επίσης τη δυνατότητα να ανακατευθύνει μέρος των ενεργειακών ροών προς Ασία . Κίνα και Ινδία έγιναν πολύ σημαντικότεροι πελάτες.
Άρα η Μόσχα λέει ουσιαστικά: «Δεν χρειάζομαι πλέον την Ευρώπη όπως την χρειαζόμουν το 2019.» . Αυτό είναι τεράστια αλλαγή ισορροπίας.
ΚΙΝΑ: ο πιο υποτιμημένος παράγοντας
Εδώ κατά τη γνώμη μου βρίσκεται το βαθύτερο πρόβλημα.
ΚΙΝΑ: ο πιο υποτιμημένος παράγοντας
Εδώ κατά τη γνώμη μου βρίσκεται το βαθύτερο πρόβλημα.
Η Κίνα δεν χρειάζεται να επιτεθεί οικονομικά στην Ευρώπη. Αρκεί να γίνει πολύ πιο ανταγωνιστική από την Ευρώπη.
Και αυτό ήδη συμβαίνει σε: ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μπαταρίες, φωτοβολταϊκά, εξοπλισμό ΑΠΕ, βιομηχανικά προϊόντα, χημικά, ηλεκτρονικά, κρίσιμες πρώτες ύλες.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει έτσι έναν διπλό ασφυκτικό μηχανισμό:
Από τη μία: ΗΠΑ – φθηνότερη ενέργεια + τεχνολογία + LNG + κεφάλαια.
Από την άλλη: Κίνα τεράστια βιομηχανική κλίμακα + φθηνότερα προϊόντα + κρατική βιομηχανική πολιτική.
Και στη μέση: Ευρώπη – ακριβότερη ενέργεια + υψηλότερο κόστος εργασίας + αυστηρότερη ρύθμιση + ακριβότερη χρηματοδότηση.
Αυτό είναι το πραγματικό γεωοικονομικό πρόβλημα.
Η Ευρώπη κινδυνεύει από «βιομηχανικό στραγγαλισμό»
Δεν χρειάζεται να κλείσουν τα εργοστάσια αύριο.
Η Ευρώπη κινδυνεύει από «βιομηχανικό στραγγαλισμό»
Δεν χρειάζεται να κλείσουν τα εργοστάσια αύριο.
Το πολύ πιο επικίνδυνο είναι: να σταματήσουν να επενδύουν στην Ευρώπη.
Μια γερμανική, γαλλική ή ιταλική εταιρεία μπορεί να πει: «Γιατί να κατασκευάσω το νέο εργοστάσιο στην Ευρώπη με ηλεκτρική ενέργεια 100 ευρω /MWh όταν μπορώ να το κάνω αλλού με πολύ χαμηλότερο κόστος;».
Και τότε δεν χάνεις απλώς μια παραγωγική μονάδα. Χάνεις: θέσεις εργασίας, φορολογικά έσοδα, τεχνογνωσία, εξαγωγές, επενδύσεις, παραγωγική αλυσίδα.
Η Reuters επισημαίνει ήδη ότι το υψηλό ενεργειακό κόστος απειλεί την ευρωπαϊκή βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και επιταχύνει τον κίνδυνο αποβιομηχάνισης.
Και τώρα η Ελλάδα — εδώ τα πράγματα είναι ακόμη πιο σκληρά
Η Ελλάδα δεν είναι Γερμανία. Δεν έχει βαριά βιομηχανία αντίστοιχου μεγέθους. Αυτό την προστατεύει σε ένα βαθμό.
Και τώρα η Ελλάδα — εδώ τα πράγματα είναι ακόμη πιο σκληρά
Η Ελλάδα δεν είναι Γερμανία. Δεν έχει βαριά βιομηχανία αντίστοιχου μεγέθους. Αυτό την προστατεύει σε ένα βαθμό.
Αλλά έχει άλλες ευαισθησίες: τουρισμός + νοικοκυριά + μικρομεσαίες επιχειρήσεις + εισαγόμενη ενέργεια + υψηλό δημόσιο χρέος + μεγάλο εξωτερικό έλλειμμα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει για την Ελλάδα ανάπτυξη μόλις 1,8% το 2026, από 2,1% το 2025, ενώ ο πληθωρισμός προβλέπεται στο 3,7%, κυρίως λόγω του ενεργειακού σοκ.
Ο ΟΟΣΑ είναι ακόμη πιο απαισιόδοξος για τον πληθωρισμό, στο 4,2% για το 2026. Άρα η Ελλάδα ήδη εισέρχεται στο σοκ με μειωμένο περιθώριο.
Ποιο είναι το οικονομικό κόστος για τον Έλληνα;
Δεν υπάρχει σήμερα αξιόπιστη πρόβλεψη που να λέει: «Ο νέος χειμώνας θα κοστίσει ακριβώς Χ δισ. ευρώ στην Ελλάδα».
Όποιος δώσει τέτοιο νούμερο χωρίς σενάριο θα κάνει περισσότερο πολιτική παρά οικονομική ανάλυση.
Μπορούμε όμως να φτιάξουμε σενάρια.
Ήπιο σενάριο : Το φυσικό αέριο υποχωρεί σχετικά γρήγορα.Ο χειμώνας είναι ήπιος. Οι ροές LNG αποκαθίστανται. Τότε η ζημιά στην Ελλάδα περιορίζεται κυρίως σε: προσωρινό πληθωρισμό, μειωμένη αγοραστική δύναμη, αυξημένο ενεργειακό κόστος επιχειρήσεων. Διαχειρίσιμο.
Μεσαίο σενάριο: Οι τιμές φυσικού αερίου παραμένουν για μήνες στην περιοχή 70-100 eyr;v /MWh. Τότε έχουμε: ενέργεια – μεταφορές – τρόφιμα – υπηρεσίες – ενοίκια/λειτουργικά – πληθωρισμός. Η πραγματική κατανάλωση των νοικοκυριών μειώνεται. Οι επιχειρήσεις μετακυλίουν μέρος του κόστους. Η κυβέρνηση αναγκάζεται να παρέμβει. Και εδώ αρχίζει το δημοσιονομικό πρόβλημα.
Ακραίο σενάριο : Νέα μεγάλη διαταραχή στη Μέση Ανατολή + ψυχρός ευρωπαϊκός χειμώνας + χαμηλές αποθήκες + ανταγωνισμός Ευρώπης/Ασίας για LNG. Τότε μπορεί να ξαναδούμε τιμές φυσικού αερίου κοντά ή πάνω από €100/MWh για σημαντικό διάστημα. Και εκεί η ζημιά δεν είναι γραμμική. Γίνεται πολλαπλασιαστική.
Γιατί η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην ηλεκτρική ενέργεια;
Γιατί το φυσικό αέριο δεν αφορά μόνο τα σπίτια που καίνε φυσικό αέριο.
Γιατί η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην ηλεκτρική ενέργεια;
Γιατί το φυσικό αέριο δεν αφορά μόνο τα σπίτια που καίνε φυσικό αέριο.
Αφορά και την παραγωγή ηλεκτρισμού. Και όταν το φυσικό αέριο γίνεται ακριβότερο, επηρεάζει την οριακή τιμή της ηλεκτρικής αγοράς.
Άρα: ακριβό gas = ακριβότερο ρεύμα = ακριβότερη παραγωγή = ακριβότερα προϊόντα.
Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντική πρόοδο στις ΑΠΕ και αυτό είναι ένα από τα μεγάλα «μαξιλάρια» της. Μάλιστα η ζήτηση φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά 15% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, στις 43,09 TWh, γεγονός που δείχνει πόσο σημαντικός παραμένει ο ρόλος του αερίου στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα.
Άρα οι ΑΠΕ βοηθούν — αλλά δεν έχουν ακόμη εξαφανίσει το πρόβλημα του gas price formation.
Το μεγαλύτερο κοινωνικό κόστος δεν θα είναι ο λογαριασμός ρεύματος αλλά Θα η διάβρωση του πραγματικού εισοδήματος.
Παράδειγμα: Ο μισθός αυξάνεται 3%. Αλλά: τρόφιμα +5% , ενέργεια +15% , καύσιμα +10% , υπηρεσίες +4% με τον εργαζόμενο αισθάνεται γίνεται φτωχότερος.
Και τότε συμβαίνει κάτι πολιτικά εκρηκτικό: ο πληθωρισμός μετατρέπεται σε πολιτική δυσαρέσκεια. Με την ακροδεξιά να καραδοκεί και την κεντροαριστερά να σπαράσσεται σε πολυκερματισμό .
Όμως η Ελλάδα έχει ακόμη ένα πρόβλημα: τουρισμός .
Αν η ενεργειακή κρίση γίνει ευρωπαϊκή ύφεση: ο Γερμανός, Γάλλος, Ιταλός ή Βρετανός καταναλωτής αρχίζει να περιορίζει: διακοπές, εστιατόρια, ταξίδια, δεύτερες κατοικίες, καταναλωτικές δαπάνες.
Άρα η Ελλάδα μπορεί να χτυπηθεί έμμεσα γιατί η οικονομία της στηρίζεται στην προσφορά υπηρεσιών και διαμόρφωσε μια οικονομία της μη παραγωγής.
Δεν χρειάζεται να αυξηθεί μόνο η τιμή του ελληνικού ρεύματος. Μπορεί να μειωθεί η ζήτηση για το ελληνικό τουριστικό προϊόν.
Σε μια τέτοια περίπτωση το δημοσιονομικό δίλημμα θα είναι τρομακτικό .
Η κυβέρνηση θα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο επιλογές.
Επιλογή Α: Να επιδοτήσει την ενέργεια. Αυτό προστατεύει: νοικοκυριά, επιχειρήσεις, πληθωρισμό. Αλλά κοστίζει στον προϋπολογισμό.
Επιλογή Β:Να μην επιδοτήσει. Τότε: ανεβαίνει ο πληθωρισμός, πέφτει το πραγματικό εισόδημα, αυξάνονται οι πτωχεύσεις, μειώνεται η κατανάλωση.
Άρα: η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται σε δημοσιονομική και κοινωνική κρίση. Και ενώ αυτά είναι απολύτως ορατά τα πολιτικά κόμματα της κεντρο- αριστερής αντιπολιτεύσεως , ανακοινώνουν πακτωλό παροχών και μείωση φορολογίας .
Αν οι πολιτικές της ηγεσίες δεν αντιλαμβάνονται ότι αυτό είναι επικίνδυνο για την χώρα , τότε μάλλον πρόκειται για πολιτική ανικανότητα να ερμηνεύουν τις κυοφορούμενες εξελίξεις .
Και υπάρχει ακόμη ένας μηχανισμός που πολλοί αγνοούν.
Και υπάρχει ακόμη ένας μηχανισμός που πολλοί αγνοούν.
Η ενεργειακή κρίση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια.
Η ECB ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με το κλασικό δίλημμα: ύφεση ή πληθωρισμός;
Αν το gas shock μετατραπεί σε γενικευμένο πληθωρισμό, η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί απλώς να πει: «Αφού υπάρχει ενεργειακή κρίση, θα μειώσουμε τα επιτόκια.» .
Αντίθετα, μπορεί να χρειαστεί να τα κρατήσει υψηλότερα ή ακόμη και να τα αυξήσει. Ο επικεφαλής κεντρικός τραπεζίτης Peter Kazimir προειδοποιεί ήδη ότι οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούν ανοδικό κίνδυνο για τον πληθωρισμό.
Αυτό είναι εξαιρετικά κακό για μια Ευρώπη που χρειάζεται τεράστιες επενδύσεις.
Το μεγάλο γεωπολιτικό παιχνίδι είναι λοιπόν άλλο . Δεν είναι: ΗΠΑ vs Ρωσία vs Κίνα- ποιος θα καταστρέψει την Ευρώπη.
Είναι: ΗΠΑ που θέλουν η Ευρώπη να παραμείνει στον αμερικανικό στρατηγικό χώρο και να απομακρυνθεί από τη Ρωσία.
Ρωσία θέλει να διαλύσει την ευρωπαϊκή πολιτική συναίνεση απέναντι στις κυρώσεις και να αποκαταστήσει τη στρατηγική της επιρροή. Κίνα , θέλει μια Ευρώπη που να παραμένει μεγάλη αγορά, αλλά να μην μπορεί να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά την κινεζική βιομηχανία.
Η Ευρώπη προσπαθεί να πετύχει ταυτόχρονα: ενεργειακή μετάβαση, απανθρακοποίηση, επανεξοπλισμό, ψηφιακή μετάβαση, AI, βιομηχανική αναγέννηση, κοινωνικό κράτος, δημοσιονομική πειθαρχία.
Όλα αυτά ταυτόχρονα.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική αδυναμία. της Ευρώπη που κάνει ένα ιστορικό λάθος;
Το θεμελιώδες λάθος είναι ότι αντιμετώπισε την ενέργεια για δεκαετίες ως θέμα: περιβάλλοντος + αγοράς + τιμής.
Ενώ η νέα εποχή απαιτεί να αντιμετωπίζεται ως: εθνική ασφάλεια + βιομηχανική πολιτική + γεωπολιτική ισχύς.
Η Κίνα το έχει καταλάβει. Οι ΗΠΑ το έχουν καταλάβει. Η Ρωσία το είχε καταλάβει από πολύ παλιά. Η Ευρώπη το κατάλαβε μετά το 2022. Και τώρα πληρώνει την καθυστέρηση.
Το πιο επικίνδυνο σενάριο για την Ευρώπη , δεν είναι μια εβδομάδα με gas 150 ευρώ /MWh. Αυτό κάποια στιγμή περνάει.
Το πιο επικίνδυνο σενάριο για την Ευρώπη , δεν είναι μια εβδομάδα με gas 150 ευρώ /MWh. Αυτό κάποια στιγμή περνάει.
Το πραγματικά καταστροφικό σενάριο είναι: 70-100 ευρώ /MWh για χρόνια.
Γιατί τότε οι επενδυτές αλλάζουν μόνιμα συμπεριφορά.
Και η Ευρώπη αρχίζει να χάνει: εργοστάσια – επενδύσεις – παραγωγή – θέσεις εργασίας – φορολογικά έσοδα – τεχνολογία – γεωπολιτική ισχύ.
Αυτό είναι πολύ χειρότερο από μία προσωρινή ενεργειακή κρίση.
Και εδώ βρίσκεται το ελληνικό στοίχημα : Η Ελλάδα έχει μια τεράστια ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί: ήλιος + αέρας + ΑΠΕ + αποθήκευση + δίκτυα + διασυνδέσεις + ηλεκτροκίνηση + πράσινη βιομηχανία.
Εάν γίνει σωστά, η Ελλάδα μπορεί να μετατραπεί από: εισαγωγέα ακριβής ενέργειας σε: παραγωγό φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας.
Αλλά αυτό προϋποθέτει κάτι πολύ συγκεκριμένο: Δεν αρκούν άλλα φωτοβολταϊκά. Χρειάζονται: αποθήκευση, μπαταρίες, αντλησιοταμίευση, ισχυρά δίκτυα, διασυνδέσεις, ευέλικτη παραγωγή, έξυπνη τιμολόγηση, βιομηχανική πολιτική, σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Διαφορετικά θα έχουμε το παράδοξο: τεράστια παραγωγή φθηνής πράσινης ενέργειας το μεσημέρι και ακριβό ηλεκτρικό ρεύμα το βράδυ.
Γρηγόρης Γ. Καλύβας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου