Παρασκευή 31 Ιουλίου 2026

Τα βασικά συμπεράσματα από τα ημερολόγια του Φάουτσι

Σχεδόν καθημερινά, κατά τη διάρκεια της πανδημίας της COVID-19, ο Δρ Άντονυ Φάουτσι κατέγραφε τις σκέψεις του για τις εξελίξεις, τις συναντήσεις του και τις αποφάσεις που λαμβάνονταν στο ανώτατο επίπεδο της αμερικανικής κυβέρνησης.

Οι καταχωρίσεις αυτές συγκεντρώθηκαν από το αμερικανικό υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών και δόθηκαν στη δημοσιότητα από τον γερουσιαστή Ραντ Πωλ (R-Ky.) εν όψει της κατάθεσης του Φάουτσι ενώπιον της Γερουσίας στις 29 Ιουλίου.

Το ημερολόγιο καλύπτει την περίοδο κατά την οποία ο Φάουτσι ήταν επικεφαλής του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της αμερικανικής αντιμετώπισης της πανδημίας. 
Οι σημειώσεις του αποτυπώνουν τις σχέσεις του με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, τις απόψεις του για τα περιοριστικά μέτρα, τις παρεμβάσεις του σε αποφάσεις για τα σχολεία και τα εμβόλια, αλλά και τις προσωπικές εκτιμήσεις του για την προέλευση του ιού.

Από την αμοιβαία εκτίμηση στη ρήξη με τον Τραμπ

Οι πρώτες επαφές του Φάουτσι με τον Τραμπ φαίνεται ότι διεξάγονταν σε θετικό κλίμα. Σε καταχώριση για συνάντηση της 29ης Ιανουαρίου 2020, ο Φάουτσι ανέφερε ότι ο Τραμπ μπήκε στην αίθουσα λέγοντάς του πως είχε γίνει ιδιαίτερα διάσημος.

Ο πρόεδρος, σύμφωνα με την ίδια καταγραφή, του μετέφερε ότι ο φίλος του και ραδιοφωνικός παρουσιαστής Λου Ντομπς τον θεωρούσε έξυπνο και βαθύ γνώστη του αντικειμένου του. Ο Φάουτσι σημείωσε ότι ο Τραμπ παρέμεινε στη συνάντηση για 20 λεπτά περίπου και απηύθυνε σε εκείνον τις περισσότερες ερωτήσεις, γεγονός που τον εξέπληξε και τον ικανοποίησε.

Λίγο αργότερα, ο Τραμπ, ο Φάουτσι και άλλοι κορυφαίοι αξιωματούχοι κάλεσαν τους Αμερικανούς να παραμείνουν στα σπίτια τους για δεκαπέντε ημέρες, με στόχο να ανασχεθεί η εξάπλωση της COVID-19. Ο κατ’ οίκον περιορισμός, ωστόσο, επαναλήφθηκε αρκετές φορές εντός του έτους.

Μέσα στους επόμενους μήνες, η σχέση των δύο ανδρών επιδεινώθηκε. Ο Τραμπ πίεζε για την επάνοδο στην κανονικότητα, ενώ ο Φάουτσι υποστήριζε τη διατήρηση των αυστηρών μέτρων.

Ο διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων Άντονυ Φάουτσι (α) με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, στον Λευκό Οίκο. Ουάσιγκτον, 13 Απριλίου 2020. (Mandel Ngan/AFP μέσω Getty Images)


Σε καταχώριση του Νοεμβρίου του 2020, ο Φάουτσι περιέγραψε μια έντονη συνομιλία κατά την οποία ο Τραμπ του είπε ότι τον συμπαθούσε, αλλά θεωρούσε πως οι δημόσιες παρεμβάσεις του δημιουργούσαν διαρκώς πολιτικά προβλήματα. Του επεσήμανε δε ότι πολλοί ζητούσαν την απομάκρυνσή του, αν και ο ίδιος δεν σκόπευε να τον απολύσει λόγω της αξιόλογης πορείας του. Παράλληλα, του ζήτησε να εμφανίζεται πιο αισιόδοξος, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα δεν μπορεί να παραμένει σε καραντίνα.

Η διάσταση παρέμεινε ακόμη και χρόνια αργότερα, με τον Τραμπ να αναφέρει σε ανάρτησή του στο Truth Social, στις 29 Ιουλίου, ότι ο Φάουτσι είχε διατυπώσει «τρελές ιδέες» και είχε λάβει λανθασμένες αποφάσεις, ιδιαίτερα σε σχέση με τις μάσκες. Υποστήριξε επίσης ότι δεν του επέτρεψε να κλείσει τη χώρα και ότι άφησε την τελική απόφαση στους κυβερνήτες των πολιτειών.
Οι ακούσιες συνέπειες των περιορισμών

Το ημερολόγιο δείχνει ότι ο Φάουτσι αντιμετώπιζε την πανδημία κυρίως από υγειονομική σκοπιά, ενώ θεωρούσε ότι ο Τραμπ επικεντρωνόταν περισσότερο στην οικονομία και τις πολιτικές συνέπειες εν όψει των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου 2020.

Σε καταχώριση της 6ης Μαΐου 2020, έγραψε ότι ο πρόεδρος ενδιαφερόταν κυρίως για το άνοιγμα της χώρας και τη διάσωση της οικονομίας πριν από τις εκλογές. Αναγνώρισε, όμως, ότι και τα περιοριστικά μέτρα είχαν σοβαρές ακούσιες συνέπειες στον τομέα της υγείας.

Επί παραδείγματι, ανέφερε ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις του διευθυντή των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, περισσότερα από ένα εκατομμύριο παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο ενδέχεται να έχασαν τον εμβολιασμό τους κατά της ιλαράς εξαιτίας των περιορισμών.
 Κατά την εκτίμηση του Φάουτσι, αυτή η εξέλιξη θα οδηγούσε σε πολύ περισσότερους πρόσθετους θανάτους παιδιών από ιλαρά από όσους θα προκαλούσε η COVID-19 στις ίδιες ηλικίες, και σημειώνει ότι έπρεπε να θέσει το θέμα στη συνεδρίαση της ειδικής ομάδας για την πανδημία.

Κατά την ακρόαση της 29ης Ιουλίου, ο γερουσιαστής Τζέιμς Λάνκφορντ (R-Okla.) τον ρώτησε αν είχε τελικά παρουσιάσει το ζήτημα των πιθανών θανάτων από ιλαρά. Ο Φάουτσι αρνήθηκε να απαντήσει, όπως έκανε και με τις υπόλοιπες ερωτήσεις που του τέθηκαν.

Οι καταχωρίσεις για το κλείσιμο των σχολείων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές του Φάουτσι στο κλείσιμο των σχολείων, καθώς φαίνεται να έρχονται σε αντίθεση με μεταγενέστερες δημόσιες δηλώσεις του.

Σε συνέντευξή του το 2022, είχε υποστηρίξει ότι δεν είχε καμία σχέση με τις αποφάσεις για το κλείσιμο των σχολικών μονάδων. Στο ημερολόγιό του, όμως, περιγράφει δικές του παρεμβάσεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Στις 15 Μαρτίου 2020, έγραψε ότι είχε συνομιλήσει με τον τότε δήμαρχο της Νέας Υόρκης Μπιλ ντε Μπλάζιο και ότι τον είχε πείσει να κλείσει τα σχολεία, διευκρινίζοντας ότι ο ντε Μπλάζιο είχε ήδη επηρεαστεί από τις δημόσιες και τηλεοπτικές δηλώσεις του.

Σύμφωνα με την ίδια καταχώριση, ο Φάουτσι συνέστησε επίσης το κλείσιμο των μπαρ και των εστιατορίων, με τον δήμαρχο να δηλώνει ότι θα στηριζόταν στη δική του εισήγηση.

Ο Φάουτσι ανέφερε ακόμη ότι και ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, αποφάσισε να κλείσει τα σχολεία επηρεασμένος από τις τηλεοπτικές του τοποθετήσεις. Επικαλέστηκε μάλιστα σχετική συνομιλία του με τον προσωπάρχη του κυβερνήτη.

Κατά την ακρόαση της 29ης Ιουλίου, αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις για την αντίφαση ανάμεσα στις δημόσιες δηλώσεις του και στις ιδιωτικές καταγραφές.

Η αυξανόμενη φήμη του

Το ημερολόγιο αποκαλύπτει επίσης πόσο έντονα απασχολούσε τον Φάουτσι η πρωτοφανής δημοσιότητά του.

Τον Μάιο του 2020 έγραψε ότι η αναγνωρισιμότητά του είχε φτάσει σε επίπεδο που θεωρούσε αδιανόητο. Υποστήριξε ότι ήταν ίσως το πιο διάσημο και πολυσυζητημένο πρόσωπο στις Ηνωμένες Πολιτείες και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα παγκοσμίως.

Στις καταχωρίσεις του περιλαμβάνονται αποκόμματα από δημοσιεύματα και αφιερώματα που τον παρουσίαζαν ως «τον διασημότερο γιατρό της Αμερικής».

Η δημόσια παρουσία του ήταν πράγματι εκτεταμένη. Εμφανιζόταν τακτικά στην τηλεόραση, συμμετείχε σε συνεντεύξεις Τύπου και παραχωρούσε συνεντεύξεις σε μεγάλα μέσα ενημέρωσης. Αργότερα υπηρέτησε και ως επικεφαλής ιατρικός σύμβουλος του προέδρου Τζο Μπάιντεν.

Τον Αύγουστο του 2021 έγραψε ότι είχε εξελιχθεί σε κάτι που λίγα χρόνια νωρίτερα θα θεωρούσε αδιανόητο. Θεωρούσε ότι εκατομμύρια άνθρωποι τον θαύμαζαν, ενώ η ριζοσπαστική δεξιά τον μισούσε.

Η θέση του τον έφερε επίσης σε επαφή με διασημότητες και γνωστά πρόσωπα των μέσων ενημέρωσης, όπως η ηθοποιός Τζούλια Ρόμπερτς και ο παρουσιαστής του CNN Τζέικ Τάππερ. Σε μία καταχώριση αναφέρει ότι δείπνησε στο σπίτι του Τάππερ στην Ουάσιγκτον στα μέσα του 2020, ενώ βρίσκονταν σε ισχύ περιοριστικά μέτρα.

Οι πρώτες συζητήσεις για την προέλευση του ιού

Σημαντικό μέρος των καταχωρίσεων αφορά τις πρώτες συζητήσεις για την προέλευση της COVID-19.

Ο Φάουτσι υποστήριζε επί μακρόν ότι ο ιός είχε φυσική προέλευση. Ωστόσο, περιγράφοντας μία από τις πρώτες συσκέψεις επιστημόνων για το θέμα, σημείωσε ότι μόνο δύο από τους έντεκα συμμετέχοντες θεωρούσαν αδύνατη τη σκόπιμη εισαγωγή της λεγόμενης θέσης διάσπασης φουρίνης.

Οι υπόλοιποι, σύμφωνα με τον ίδιο, θεωρούσαν ότι μια τέτοια παρέμβαση ήταν τεχνικά εφικτή. Η εκτίμηση αυτή συνδεόταν εν μέρει με το γεγονός ότι η Δρ Σι Τζενγκλί, από το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γούχαν, πραγματοποιούσε επί χρόνια πειράματα ενίσχυσης λειτουργιών σε κορωνοϊούς, με στόχο την προσαρμογή της πρωτεΐνης-ακίδας ώστε να συνδέεται με τον ανθρώπινο υποδοχέα ACE2.

Το 2021, δημοσιοποιήθηκε μια έως τότε άγνωστη ερευνητική πρόταση, σύμφωνα με την οποία Αμερικανοί και Κινέζοι επιστήμονες σχεδίαζαν να εισαγάγουν θέση διάσπασης φουρίνης σε κλωνοποιημένους κορωνοϊούς.
Μετά τη δημοσιοποίηση της πρότασης, ο καθηγητής Βιολογίας Άντριου Ραμπώ δήλωσε ότι δεν ήταν αδιανόητο κάποιος να είχε προχωρήσει σε ένα τέτοιο πείραμα. Ο ίδιος, πάντως, μαζί με άλλους επιστήμονες, είχε υποστηρίξει σε εργασία του 2021 ότι ήταν απίθανο ο ιός να είχε προέλθει από εργαστήριο. Η εργασία αυτή είχε τη στήριξη του Φάουτσι.

Τον Αύγουστο του 2021, ο Φάουτσι έγραφε στο ημερολόγιό του ότι δεν είχε καμία αμφιβολία πως ο ιός είχε αναδυθεί με φυσικό τρόπο από ζωική δεξαμενή, επικαλούμενος μεταξύ άλλων το ιστορικό και τη μοριακή δομή του.

Δημόσια υποστήριζε ότι διατηρούσε ανοιχτό μυαλό ως προς την προέλευση της COVID-19, αλλά θεωρούσε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία ενίσχυαν τη θεωρία της φυσικής μετάδοσης.

Ο Ραντ Πωλ, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι οι ημερολογιακές καταγραφές, σε συνδυασμό με μηνύματα των συγγραφέων της σχετικής επιστημονικής εργασίας που δημοσιοποιήθηκαν αργότερα, δείχνουν ότι ο Φάουτσι δεν παρουσίασε ολόκληρη την εικόνα στον αμερικανικό λαό.

Η αγορά της Γούχαν ως πολλαπλασιαστής και όχι ως πηγή

Το ημερολόγιο καταγράφει επίσης μια διαφοροποίηση ανάμεσα στις ιδιωτικές εκτιμήσεις του Φάουτσι και στις δημόσιες αναφορές του για τις αγορές ζωντανών ζώων της Γούχαν.

Στις 26 Ιανουαρίου 2020, ο Φάουτσι έγραψε ότι τα επιδημιολογικά και γονιδιωματικά δεδομένα έδειχναν πως το πρώτο κρούσμα είχε εμφανιστεί στις αρχές Δεκεμβρίου 2019 και δεν συνδεόταν με κάποια αγορά, και ότι ο ίδιος κλίνει προς την άποψη ότι η αγορά δεν ήταν η αρχική πηγή του ιού, αλλά ένας χώρος όπου η μετάδοση ενισχύθηκε. Παράλληλα, εξακολουθούσε να θεωρεί ότι ο ιός είχε περάσει από ζώο σε άνθρωπο σε κάποιο άλλο σημείο.

Δημόσια, ωστόσο, συνέχισε να παρουσιάζει τις αγορές ζωντανών ζώων ως πιθανό σημείο μετάδοσης.

Στις 27 Ιανουαρίου 2020, σε συζήτησή του με τον αρχισυντάκτη του Journal of the American Medical Association, δήλωσε ότι ο νέος κορωνοϊός είχε πιθανότατα περάσει από ζώο σε άνθρωπο σε μια τέτοια αγορά.

Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «60 Minutes» του CBS στα τέλη του 2021, εξήγησε ότι οι αγορές της Γούχαν παρείχαν πολλές ευκαιρίες μετάδοσης ενός ιού από ζώα που μεταφέρονταν εκεί από διάφορες περιοχές της Κίνας, σημείωσε ωστόσο ότι κανείς δεν μπορούσε να δηλώσει με βεβαιότητα ότι ο ιός προήλθε ή δεν προήλθε από εκεί.

Κατά την ακρόαση της 29ης Ιουλίου, ο Πωλ προέβαλε αποσπάσματα αυτών των δηλώσεων και υποστήριξε ότι όσα έλεγε δημόσια ο Φάουτσι διέφεραν από όσα κατέγραφε ιδιωτικά.

Η πνευμονική εμβολή

Μία από τις πιο προσωπικές αποκαλύψεις του ημερολογίου αφορά την υγεία του Φάουτσι.

Στα μέσα του 2021 διαγνώστηκε με πνευμονική εμβολή, δηλαδή νέκρωση τμήματος του πνευμονικού ιστού. Η σχετική καταχώριση έχει έκτοτε υποστεί μερική απόκρυψη.

Η πάθηση προκαλείται συνήθως όταν ένας θρόμβος εμποδίζει τη ροή του αίματος σε τμήμα του πνεύμονα. Οι γιατροί του αρχικά φοβήθηκαν ότι επρόκειτο για καρκίνο, αλλά στη συνέχεια διαπίστωσαν ότι η βλάβη ήταν καλοήθης.

Ο Δρ Άντονυ Φάουτσι, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων, κάνει το εμβόλιο κατά της COVID-19 σε παράρτημα των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας. Μέρυλαντ, ΗΠΑ, 22 Δεκεμβρίου 2020. (Patrick Semansky/Pool/AFP μέσω Getty Images)


Ο Φάουτσι άρχισε να λαμβάνει αντιπηκτική αγωγή και προγραμμάτισε νέο έλεγχο με αξονική τομογραφία τρεις μήνες αργότερα.

Σε επιστημονικές δημοσιεύσεις έχουν καταγραφεί περιστατικά θρόμβων μετά τη χορήγηση του εμβολίου της Moderna, το οποίο ο Φάουτσι είχε κάνει περίπου έξι μήνες πριν από τη διάγνωση. Στο ημερολόγιο, ωστόσο, δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι το εμβόλιο προκάλεσε την πνευμονική εμβολή.

Ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κέννεντυ Τζ. αναφέρθηκε στη χρονική αλληλουχία των γεγονότων σε συνέντευξή του στο Fox News. Επεσήμανε ότι ο Φάουτσι είχε εμβολιαστεί, ενώ λίγους μήνες αργότερα υπέστη πνευμονικό έμφρακτο, γεγονός που, όπως είπε, δεν είχε γίνει γνωστό έως τη δημοσιοποίηση του ημερολογίου.

Η παρέμβαση για τις αναμνηστικές δόσεις

Το ημερολόγιο δείχνει ακόμη ότι ο Φάουτσι άσκησε έντονη πίεση στη διευθύντρια των CDC Ροσέλ Βαλένσκι, προκειμένου να ανατρέψει απόφαση της συμβουλευτικής επιτροπής του οργανισμού για τις επαναληπτικές δόσεις.

Τον Σεπτέμβριο του 2021, η επιτροπή είχε εισηγηθεί τη χορήγηση επαναληπτικών δόσεων μόνο σε ηλικιωμένους και νεότερα άτομα με υποκείμενα νοσήματα.

Ο Φάουτσι έγραψε ότι έστειλε μήνυμα στη Βαλένσκι και, όταν εκείνη τον κάλεσε, την ικέτευσε να ανατρέψει την απόφαση, υποστηρίζοντας, σύμφωνα με την καταχώριση, ότι διαφορετικά θα στιγματιζόταν ως πρόσωπο χωρίς ηγετικές ικανότητες. Αντίθετα, εάν ανέτρεπε την εισήγηση, θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της και να ανακτήσει τον ρόλο της ως επικεφαλής του οργανισμού.

Η Βαλένσκι τελικά επέκτεινε τη δυνατότητα χορήγησης αναμνηστικής δόσης σε πολύ περισσότερες κατηγορίες πολιτών, δηλώνοντας ότι η απόφασή της βασίστηκε στα επιστημονικά δεδομένα.

Ο Φάουτσι είχε ήδη εκφράσει κατ’ ιδίαν αμφιβολίες για την ηγεσία της. Τον Ιούλιο του 2021 είχε γράψει ότι δεν φαινόταν να ελέγχει πλήρως το CDC και ότι δεν γνώριζε πάντοτε τι έκαναν τα στελέχη του οργανισμού.

Σύγκρουση με υφιστάμενο για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό

Οι καταχωρίσεις αποτυπώνουν και τη στάση του Φάουτσι απέναντι στον Δρα Μάθιου Μέμολι, τότε διευθυντή μονάδας στο NIAID, ο οποίος είχε εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στον υποχρεωτικό εμβολιασμό.

Ο Μέμολι είχε προειδοποιήσει μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος ότι ο εξαναγκασμός των πολιτών να εμβολιαστούν μπορούσε να έχει αρνητικές βιολογικές, κοινωνιολογικές, ψυχολογικές, οικονομικές και ηθικές συνέπειες, υποστήριζε δε ότι το κόστος μιας τέτοιας πολιτικής δεν δικαιολογούνταν ακόμη και αν το εμβόλιο ήταν απολύτως ασφαλές.

Όταν ο Μέμολι απέστειλε το μήνυμα και σε επιτροπές του Κογκρέσου και στον Τύπο, ο Φάουτσι έγραψε ότι μετατρεπόταν σε «πραγματικό πρόβλημα». Αρχικά έδωσε εντολή στους συνεργάτες του να μην παρέμβουν, προκειμένου να αποφευχθούν κατηγορίες περί λογοκρισίας. Αργότερα, όμως, εκτίμησε ότι ο Μέμολι είχε βγει εντελώς εκτός ελέγχου.

Ο Φάουτσι θεωρούσε ότι ο υφιστάμενός του δεν αμφισβητούσε απλώς τον υποχρεωτικό εμβολιασμό, αλλά και την πολιτική του μαζικού εμβολιασμού καθεαυτή. Διαφωνούσε επίσης με τον τρόπο με τον οποίο ο Μέμολι συνέκρινε εκτιμήσεις για θανάτους από γρίπη με θανάτους από COVID-19.

Στις καταχωρίσεις του εξέφραζε έντονη ενόχληση επειδή ένα νεότερο στέλεχος του Ινστιτούτου ζητούσε από τον ίδιο, ως διευθυντή, να ανακαλέσει δημόσιες δηλώσεις του.

Τελικά, αποφασίστηκε να μην υπάρξει καμία παρέμβαση ή απευθείας αντιπαράθεση με τον Μέμολι, καθώς ο Φάουτσι φοβόταν ότι οποιαδήποτε ενέργεια θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως προσπάθεια φίμωσής του.

Παράλληλα, σημείωνε ότι ο Μέμολι αρνούνταν να εμβολιαστεί και ότι, βάσει των νέων ομοσπονδιακών κανόνων, κινδύνευε να απολυθεί εάν δεν εξασφάλιζε θρησκευτική εξαίρεση. Ο Φάουτσι προέβλεπε ότι, σε περίπτωση απόλυσής του, θα ισχυριζόταν ότι επρόκειτο για αντίποινα.

Ο Μέμολι, ο οποίος σήμερα είναι πρώτος αναπληρωτής διευθυντής των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας, δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου