Τρίτη 2 Ιουνίου 2026

Economist: Πώς οι boomers κατέστρεψαν την Ευρώπη – Η νέα γενιά πληρώνει τον λογαριασμό

Πριν από μερικές δεκαετίες, οι οικονομικές ανισότητες στην Ευρώπη ήταν σε μεγάλο βαθμό οριζόντιες: Οι πλούσιοι Δυτικοί οδηγούσαν BMW και έκαναν διακοπές στο εξωτερικό, ενώ οι φτωχοί Ανατολικοί επισκεύαζαν μόνοι τους τις χαλασμένες συσκευές και στέκονταν σε ουρές για ψωμί. Σήμερα, οι ανισότητες έχουν αποκτήσει μια κάθετη διάσταση, αφού είναι πλέον ορατές μέσα στις ίδιες τις οικογένειες.

Με τις τιμές των ακινήτων σε δυσθεώρητα ύψη, οι νέοι αδυνατούν να φύγουν από το πατρικό τους σπίτι και αναρωτιούνται εάν θα απολαύσουν ποτέ ως ενήλικες τον τρόπο ζωής που έβλεπαν από τους γονείς τους, όταν ήταν παιδιά. Οι 30άρηδες εργαζόμενοι πληρώνουν υψηλούς φόρους για να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις των ηλικιωμένων, που αποσύρθηκαν όταν βρίσκονταν στην ακμή τους.

Με τα κόστη που σχετίζονται με τη γήρανση να απορροφούν το ένα τέταρτο του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, οι νέοι Ευρωπαίοι νιώθουν σαν να παίρνουν μέρος –άθελά τους- σε μια απάτη τύπου «πυραμίδας», γράφει ο Economist.

Και εάν το ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος είναι πράγματι μια απάτη, τότε τον ρόλο του «κακού» παίζουν οι baby boomers.

Όσοι γεννήθηκαν στις δύο δεκαετίες μετά το 1945, που είναι σήμερα από 60 έως 80 ετών, θα ήθελαν να γραφτούν στην ιστορία ως η πρώτη γενιά μετά από αιώνες που δεν ξεκίνησε έναν πόλεμο στον οποίο η μία ήπειρος να βρέθηκε απέναντι στην άλλη. 
 Οι κοινωνιολόγοι θα θυμούνται για πάντα τη δεκαετία του 1960, όταν οι boomers επιχείρησαν να αντικαταστήσουν τον σοβινισμό με το rock ’n’ roll, αλλά οι οικονομολόγοι δεν θα κρίνουν αυτή τη γενιά τόσο ευγενικά.

Οι baby boomers έδωσαν στους εαυτούς τους γενναιόδωρες συντάξεις, οι οποίες ωστόσο στηρίχθηκαν σε δημογραφικές τάσεις που έχουν έκτοτε ανατραπεί.

Το κόστος τους έκανε την Ευρώπη ληθαργική, γράφει ο Economist, καθώς ενώ οι σημερινοί παππούδες κληρονόμησαν μια ήπειρο σε ανοικοδόμηση μετά τον πόλεμο, την παραδίδουν σε άμεση ανάγκη επιδιόρθωσης από τη ζημιά που αυτοί βοήθησαν να προκληθεί.

Ο πιο προφανής πυλώνας των διαγενεακών ανισοτήτων είναι τα σπίτια, τα οποία οι boomers αγόρασαν πάμφθηνα, αλλά σήμερα αξίζουν εκατομμύρια. Μπορεί να δανείστηκαν με υψηλότατα επιτόκια για να τα αποκτήσουν, όμως ωφελήθηκαν από την μεγάλη άνοδο της αξίας τους, αφότου αποπλήρωσαν τα στεγαστικά τους.

Ακόμα και προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό, οι τιμές των κατοικιών στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 25% σε μόλις μια δεκαετία, με τα ενοίκια να αυξάνονται επίσης ταχύτερα από τα εισοδήματα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι νεότερες γενιές να είναι αποκλεισμένες από την αγορά κατοικίας. Μεταξύ εκείνων που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1980, σχεδόν το ένα τέταρτο εξακολουθούσε να ζει στο πατρικό του στα 30. Όμως και πάλι, το ποσοστό αυτό είναι το μισό σε σχέση με εκείνους που γεννήθηκαν δύο δεκαετίες νωρίτερα.

Εάν η ιδιοκτησία κατοικίας ήταν κάποτε ο δρόμος προς την οικονομική ανεξαρτησία, τώρα, η κληρονομιά φαίνεται να είναι μια καλύτερη επιλογή.

Ασφαλώς, όλα αυτά δεν συμβαίνουν μόνο στην Ευρώπη. Όμως ειδικά στην Ευρώπη, το κοινωνικό κράτος επιβαρύνει τις νέες γενιές με το κόστος της γήρανσης.

 Ενώ σε μέρη όπως η Αμερική, η Ιαπωνία και η Ν. Κορέα, οι άνω των 65 στηρίζονται στη δουλειά και στις ιδιωτικές τους συντάξεις για να ζήσουν, οι Ευρωπαίοι σταματούν να εργάζονται νωρίς, ζουν πολλά χρόνια και περιμένουν από το κράτος να πληρώσει τον λογαριασμό της συνταξιοδότησής τους.

Στις ΗΠΑ, τα τρισεκατομμύρια δολάρια που έχουν τοποθετηθεί σε ιδιωτικούς συνταξιοδοτικούς λογαριασμούς χρηματοδοτούν τα venture capital και τα private equity funds που επέτρεψαν στις αμερικανικές εταιρείες να εξελιχθούν σε μεγαθήρια. 
Αλλά στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι σημερινές συντάξεις καταβάλλονται από τους σημερινούς εργαζόμενους, με την προσδοκία ότι οι αυριανοί, ακόμη αγέννητοι εργαζόμενοι, θα πάρουν τη σκυτάλη και θα χρηματοδοτήσουν τους δικούς τους γονείς καθώς θα μεγαλώνουν. Αυτό σημαίνει λιγότερα κεφάλαια για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και ένα τεράστιο κόστος για τα κρατικά ταμεία.

Όλα αυτά δεν είχαν τόση σημασία όσο η οικονομία και ο πληθυσμός αυξάνονταν, όμως τώρα οι δημογραφικές τάσεις αντιστρέφονται. 
Το 1960, σε κάθε συνταξιούχο στη Δυτική Ευρώπη αντιστοιχούσαν πάνω από πέντε εργαζόμενοι, αλλά σήμερα η αναλογία είναι μόνο 1 προς 2,5.

 Το αποτέλεσμα είναι ότι οι σημερινοί εργαζόμενοι πρέπει να πληρώνουν για τις συντάξεις των γονιών τους, αλλά και ταυτόχρονα να κάνουν και διευθετήσεις για τις δικές τους συντάξεις, όπως κάνουν οι Αμερικανοί, τουλάχιστον κατά ένα μέρος. 
Η μοναδική λύση για να βελτιωθεί η αναλογία εργαζομένων/συνταξιούχων είναι η εισαγωγή μεταναστών στην αγορά εργασίας, όμως αυτή έχει αποδειχθεί τοξική για την πολιτική ζωή στην Ευρώπη.

Με τον ευρωπαϊκό πληθυσμό να γερνά, δεν προκαλεί εντύπωση που οι πολιτικοί βάζουν σε προτεραιότητα τα συμφέροντα των ηλικιωμένων.
 Όταν τα δημόσια οικονομικά είναι σφικτά, πάντα βρίσκονται χρήματα για να προστατευτούν οι συντάξεις και τα σπίτια των ηλικιωμένων, σε βάρος των δαπανών για την παιδεία και την καινοτομία.

«Το μέλλον της δημοκρατίας καθορίζεται ολοένα και περισσότερο από τους ψηφοφόρους που δεν έχουν μέλλον», λέει ο Maxime Sbaihi, οικονομολόγος στο Club Landoy, ένα think tank για το δημογραφικό στη Γαλλία.

moneyreview.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου