Εμπιστευτικό έγγραφο του ΟΗΕ, που βρέθηκε ανάμεσα στα αρχεία του Τζέφρι Επσταϊν, ρίχνει φως στις τελευταίες προσπάθειες της Τουρκίας να αποτρέψει την κλιμάκωση της κρίσης στη Συρία το 2011, αποκαλύπτοντας ένα σαφές τελεσίγραφο προς τον τότε Σύρο πρόεδρο Μπασάρ αλ Ασαντ.
Το έγγραφο καταγράφει τηλεφωνική συνομιλία, στις 16 Αυγούστου 2011, μεταξύ του τότε υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου και του τότε γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Μπαν Κι-μουν. Πρόκειται για «αυστηρά εμπιστευτικά» επίσημα πρακτικά του ΟΗΕ, χωρίς να είναι σαφές πώς κατέληξαν στην κατοχή του Επσταϊν.
Η συνομιλία πραγματοποιήθηκε στο αποκορύφωμα της κρίσης, την περίοδο που το καθεστώς Ασαντ αντιμετώπιζε μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, κυρίως στην πόλη Χάμα. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στα τέλη Ιουλίου 2011, ο Σύρος πρόεδρος είχε διατάξει αιματηρή στρατιωτική επιχείρηση στην πόλη, στην αρχή του Ραμαζανιού, γεγονός που οδήγησε στην πλήρη σύγκρουση.
Σύμφωνα με το έγγραφο, ο Νταβούτογλου είχε συναντήσει τον Ασαντ ήδη από τον Ιανουάριο του 2011, καλώντας τον να προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
Οπως είπε στον Μπαν Κι-μουν, ο Σύρος πρόεδρος συμφώνησε, αλλά δεν εφάρμοσε τίποτα. Τον Απρίλιο, ο Τούρκος ΥΠΕΞ επέστρεψε στη Δαμασκό με συγκεκριμένο κατάλογο άμεσων μεταρρυθμίσεων. Και πάλι, ο Ασαντ δεσμεύτηκε δημόσια, χωρίς όμως να υλοποιήσει τις υποσχέσεις του.
Το έγγραφο περιγράφει και μια καθοριστική, εξάωρη συνάντηση των δύο ανδρών, εκ των οποίων οι τρεισήμισι ώρες ήταν κατ’ ιδίαν.
Ο Νταβούτογλου φέρεται να δήλωσε ότι κανείς δεν μπορούσε να κατανοήσει γιατί ο Ασαντ εξαπέλυσε στρατιωτική επιχείρηση στη Χάμα, μια πυκνοκατοικημένη πόλη, εν μέσω ιερού μήνα. Ο Σύρος πρόεδρος δικαιολόγησε τη στάση του, επικαλούμενος τη δολοφονία αστυνομικών από ένοπλες ομάδες.
Ο Τούρκος υπουργός απέρριψε αυτή την αφήγηση, λέγοντας ότι «κανείς δεν την πίστευε» και ότι ο μόνος τρόπος να ανακτηθεί η αξιοπιστία του καθεστώτος ήταν η είσοδος διεθνούς επιτροπής στη Χάμα.
Σύμφωνα με τα πρακτικά, έθεσε στον Ασαντ δύο καθαρές επιλογές: άμεση εφαρμογή μεταρρυθμίσεων με αυστηρό χρονοδιάγραμμα ή διεθνή απομόνωση, «όπως του Σαντάμ Χουσεΐν και του Μουαμάρ Καντάφι».
Ο Νταβούτογλου ζήτησε την απόσυρση των αρμάτων από τη Χάμα, την πρόσβαση διεθνών ΜΜΕ, βαθιές νομικές μεταρρυθμίσεις και εκλογές για νέο κοινοβούλιο που θα συνέτασσε νέο σύνταγμα, προειδοποιώντας ότι ο Aσαντ θα έπρεπε να είναι έτοιμος ακόμη και να αποχωρήσει από την εξουσία.
Το έγγραφο καταγράφει ότι η Τουρκία ανησυχούσε έντονα πως, αν ο Aσαντ δεν εκφωνούσε ομιλία και δεν εφάρμοζε τον «οδικό χάρτη», η Aγκυρα «δεν θα έμενε πλέον σιωπηλή». Παρά αρχικές κινήσεις συμμόρφωσης από τη Δαμασκό, ο Σύρος πρόεδρος σύντομα υπαναχώρησε.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρεται ότι η τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χίλαρι Κλίντον και ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα είχαν ενημερώσει την τουρκική κυβέρνηση ότι ο Ομπάμα ετοιμαζόταν να καλέσει δημόσια τον Aσαντ να αποχωρήσει.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φέρεται να τηλεφώνησε προσωπικά στον Σύρο πρόεδρο, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση θα υπονόμευε οριστικά την αξιοπιστία του.
Μετά την αποτυχία εξεύρεσης ειρηνικής λύσης, η Τουρκία υιοθέτησε πλέον ανοιχτά συγκρουσιακή στάση απέναντι στο καθεστώς Aσαντ, στηρίζοντας αργότερα ένοπλες ομάδες της συριακής αντιπολίτευσης.
Το ίδιο έγγραφο του ΟΗΕ περιλαμβάνει και αναφορές στην κρίση των σχέσεων Τουρκίας – Ισραήλ μετά το επεισόδιο του Mavi Marmara το 2010.
Ο Νταβούτογλου φέρεται να είπε ότι, αν το Ισραήλ δεν αποδεχόταν τη συμφωνία για συγγνώμη, αποζημιώσεις και ανθρωπιστική πρόσβαση στη Γάζα, η Τουρκία θα προσέφευγε στο Διεθνές Δικαστήριο, θα έκλεινε την πρεσβεία της στο Τελ Αβίβ και θα έστελνε το ναυτικό της στην Ανατολική Μεσόγειο «για να δείξει στους Ισραηλινούς ότι η θάλασσα δεν τους ανήκει».
Πηγή: Middle east eye
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου