Κρίσιμες κάλπες στη Γερμανία - Αυξάνονται οι πιθανότητες ανατροπής του Μερτς

Στο 35%, από 20% πριν από δέκα ημέρες, ανεβάζει ο επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, Χόλγκερ Σμίντινγκ, την πιθανότητα το CDU να επιδιώξει την αντικατάσταση του Φρίντριχ Μερτς στην καγκελαρία.

Η πρόσφατη συντριπτική ήττα του CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ, η νέα άνοδος των τιμών των καυσίμων και η δημόσια συζήτηση για το πολιτικό του μέλλον εντείνουν τις πιέσεις, και οι σημερινές περιφερειακές εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο αποτελούν την επόμενη μεγάλη δοκιμασία για τον Γερμανό Καγκελάριο.

Η βασική εκτίμηση της Berenberg παραμένει ότι ο Μερτς θα ολοκληρώσει τη θητεία του, αν όμως το CDU καταγράψει αποτελέσματα χειρότερα από τα αναμενόμενα, οι εξελίξεις θα μπορούσαν να επιταχυνθούν αμέσως μετά τις κάλπες. Ακόμη και σε περίπτωση αντικατάστασης του καγκελαρίου, πάντως, ο οίκος θεωρεί πιθανότερη τη διατήρηση του συνασπισμού CDU/CSU-SPD και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.

Το πρώτο σοκ

Το αποτέλεσμα της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξονία-Άνχαλτ προκάλεσε σοκ στους Χριστιανοδημοκράτες. Η προσοχή επικεντρώθηκε στην άνοδο του ακροδεξιού AfD από 20,8% το 2021 σε 43,8%. Για το CDU, ωστόσο, ακόμη πιο οδυνηρή ήταν η δική του υποχώρηση από 37,1% σε 17,2%, περίπου τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τις δημοσκοπήσεις. Αντιθέτως, το AfD ξεπέρασε τις προβλέψεις κατά δύο μονάδες.
Σε μια προεκλογική εκστρατεία όπου κυριάρχησαν τα εθνικά ζητήματα, οι ψηφοφόροι εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ειδικά για τον Μερτς. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το 80% αποδοκιμάζει τον καγκελάριο και μόλις το 15% τον εγκρίνει. Το αρνητικό ισοζύγιο των 65 ποσοστιαίων μονάδων αποτελεί τη χειρότερη επίδοση καγκελαρίου από την έναρξη των σχετικών δημοσκοπήσεων τη δεκαετία του 1970.

Βουτιά στις δημοσκοπήσεις

Η ενεργειακή ακρίβεια κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Μετά τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ, το Brent έχει αυξηθεί κατά ακόμη 10 δολάρια το βαρέλι, κάτι που αντιστοιχεί σε πρόσθετη επιβάρυνση περίπου επτά λεπτών του ευρώ ανά λίτρο στην αντλία.

Παρά το γεγονός ότι οι κρίσεις που εκτόξευσαν τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν ως «πρωτεργάτες» τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, οι Γερμανοί ψηφοφόροι καταλογίζουν το κόστος στην κυβέρνηση Μερτς, παρότι τμήματα του AfD διατηρούν στενές σχέσεις με τους δύο συγκεκριμένους ηγέτες.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, μια νέα βαριά ήττα του CDU θα μπορούσε να ενισχύσει τις φωνές αμφισβήτησης του Μερτς μέσα στο κόμμα του. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ποσοστό των Χριστιανοδημοκρατών έχει υποχωρήσει στο 7%. Εάν πέσει κάτω από το εκλογικό όριο του 5%, το CDU θα μείνει για πρώτη φορά εκτός κοινοβουλίου ενός κρατιδίου. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να πυροδοτήσει εσωκομματικές πιέσεις για την αντικατάσταση του καγκελαρίου. Η αναμέτρηση φαίνεται ότι θα κριθεί ανάμεσα στο AfD, που συγκεντρώνει περίπου 37% στις δημοσκοπήσεις, και στη δημοφιλή πρωθυπουργό του κρατιδίου, Μανουέλα Σβέζιγκ, από το SPD.

Στο Βερολίνο, το CDU και η Αριστερά διεκδικούν την πρώτη θέση, ενώ το AfD βρίσκεται κάτω από 20%. Το βασικό ερώτημα είναι αν Πράσινοι και SPD θα συνεργαστούν με το CDU ή με την Αριστερά.

Εσωκομματικές ισορροπίες

Για την αντικατάσταση του Μερτς, πιθανότερος διεκδικητής θεωρείται ο δημοφιλής πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βιστ, ο οποίος προς το παρόν φαίνεται να τηρεί στάση αναμονής. Μάλιστα, τις προηγούμενες ημέρες συνυπέγραψε με άλλους επτά πρωθυπουργούς κρατιδίων του CDU δήλωση στήριξης στην κυβέρνηση και στον καγκελάριο.

Η Berenberg εκτιμά ότι για τον Βιστ θα είχε περισσότερο νόημα να επιδιώξει πρώτα τη νίκη στις εκλογές του κρατιδίου του, στις 25 Απριλίου 2027, και στη συνέχεια να διαδεχθεί τον Μερτς στην ηγεσία του CDU και ως υποψήφιος καγκελάριος για το 2029. Επιπλέον, η εκλογή νέου καγκελαρίου απαιτεί απόλυτη πλειοψηφία στην Bundestag. Ο συνασπισμός διαθέτει 328 από τις 630 έδρες, επομένως αρκούν 13 διαφωνούντες για να αποτύχει η προσπάθεια.

Παρά τις εσωτερικές διαμάχες, ο κίνδυνος διάλυσης της σημερινής κυβέρνησης είναι μάλλον χαμηλός. Κανένας άλλος συνασπισμός των κομμάτων του πολιτικού κέντρου δεν εξασφαλίζει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ενώ τόσο το CDU/CSU όσο και το SPD κινδυνεύουν με σοβαρές απώλειες σε περίπτωση πρόωρων εκλογών.

Επιπλέον, η χαμηλή δημοτικότητα της κυβέρνησης τής δίνει μεγαλύτερο κίνητρο να επισπεύσει τις δαπάνες για άμυνα και υποδομές, αξιοποιώντας τη δυνατότητα αυξημένου δανεισμού που απέκτησε με την αλλαγή των δημοσιονομικών κανόνων το 2025. Κατά συνέπεια, ο σημερινός κυβερνητικός συνασπισμός πιθανότατα θα υλοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος των μεταρρυθμίσεων για την ανάπτυξη, με προσαρμογές όμως που θα μετριάσουν τις σχεδιαζόμενες περικοπές δαπανών, οι οποίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, περιορισμούς στη χρηματοδότηση της υγείας και μειώσεις κρατικών επιδοτήσεων.

insider.gr/politiki