Τετάρτη 13 Μαΐου 2026

ΗΠΑ – Κίνα: Πώς ο «πόλεμος» μεταφέρεται στις αλυσίδες εφοδιασμού και τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία

Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ καταδεικνύει πώς οι αντίπαλοι των ΗΠΑ μπορούν να εκμεταλλευτούν ξαφνικά τις εξαρτήσεις από τις εφοδιαστικές αλυσίδες ως γεωπολιτικά όπλα. Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν έχει εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί εδώ και χρόνια. 
Εν τω μεταξύ, η Κίνα έχει ήδη προετοιμάσει μελλοντικά σημεία στραγγαλισμού για τις ΗΠΑ.

Οι ηγέτες της Κίνας έχουν γίνει ειδικοί στον πόλεμο των εφοδιαστικών αλυσίδων. Ακολουθούν τον μεγάλο Κινέζο στρατηγικό, Σουν Τζου, ο οποίος παρατήρησε ότι η υπέρτατη τέχνη του πολέμου «συνίσταται στο να σπάσεις την αντίσταση του εχθρού χωρίς να πολεμήσεις».

Σύμφωνα με την Επιτροπή Επισκόπησης Οικονομικών και Ασφάλειας ΗΠΑ-Κίνας του Κογκρέσου, «το Πεκίνο έχει στραφεί προς έναν ρητό πολιτικό στόχο: την εδραίωση αδιαμφισβήτητης κυριαρχίας σε όλες τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, εξαλείφοντας τις δικές του ευπάθειες και δημιουργώντας ταυτόχρονα παγκόσμιες εξαρτήσεις από τα κινεζικά προϊόντα».

Χειραγώγηση

Τον Απρίλιο του 2020, ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ έδωσε ρητή οδηγία ότι «πρέπει να ενισχύσουμε την εξάρτηση των διεθνών αλυσίδων παραγωγής από την Κίνα, διαμορφώνοντας ισχυρά αντίμετρα και αποτρεπτικές δυνατότητες με βάση την τεχνητή διακοπή του εφοδιασμού προς τους ξένους».

Η Κίνα χειραγωγεί εδώ και χρόνια τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, από τις πρώτες ύλες έως τα τελικά προϊόντα. Μεταξύ των θυμάτων του Πεκίνου συγκαταλέγονται η Ιαπωνία, η Αυστραλία, η Νότια Κορέα και πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Τα τελευταία χρόνια, η κινεζική κυβέρνηση έχει αναστείλει τις εξαγωγές ορυκτών προς τις ΗΠΑ που προορίζονται για την κατασκευή προηγμένων ηλεκτρονικών συσκευών και αμυντικού εξοπλισμού.

Πολλές χώρες έχουν υποφέρει διπλά από τις διαταραχές στην προσφορά προϊόντων κατασκευασμένων στην Κίνα, σε συνδυασμό με το κινεζικό ντάμπινγκ της πλεονάζουσας παραγωγής, με στόχο την χρεοκοπία πιθανών ξένων ανταγωνιστών.

Μονοπώλια

Αξιοποιώντας την κυριαρχία της σε βασικές πρώτες ύλες και εκμεταλλευόμενη τις πλούσιες κρατικές επιδοτήσεις και τις μεγάλες εσωτερικές αγορές, η Κίνα κυριαρχεί πλέον στην παγκόσμια προσφορά προϊόντων κρίσιμης οικονομικής και στρατιωτικής σημασίας, όπως πλακέτες τυπωμένων κυκλωμάτων, βασικοί ημιαγωγοί και δραστικά φαρμακευτικά συστατικά.

Για παράδειγμα, η Κίνα έχει μονοπωλήσει επιμελώς την παραγωγή μπαταριών ιόντων λιθίου, οι οποίες είναι απαραίτητες τόσο για στρατιωτικούς όσο και για πολιτικούς σκοπούς. Αν και είναι ίσως πιο γνωστές για την τροφοδοσία ηλεκτρικών οχημάτων, οι μπαταρίες λιθίου αποτελούν επίσης κρίσιμα εξαρτήματα για υπολογιστές, drones και άλλα προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα.

Αυτό που καθιστά την κινεζική πρόκληση ακόμη πιο απειλητική είναι ο τρόπος με τον οποίο η κινεζική κυβέρνηση χειραγωγεί το νόμισμά της και επιδοτεί τις εταιρείες της μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων, φθηνών δανείων και άλλων μορφών στήριξης, με στόχο τη μείωση του κόστους των εξαγωγών της και τη δημιουργία εξάρτησης των ξένων χωρών.

(Αντι)κατασκοπεία

Η κινεζική κυβερνοκατασκοπεία και η κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας βοηθούν τις κινεζικές εταιρείες να αποκτήσουν πρόσβαση σε ξένα μυστικά. Μέσω της στρατηγικής της «συγχώνευσης στρατού-πολιτών», οι αρχές υποχρεώνουν τις δικές τους εταιρείες να μεταφέρουν στον κινεζικό στρατό τις τεχνολογίες και τις πληροφορίες που συλλέγουν από ξένους εταίρους.

Αντίθετα, η κυβέρνηση έχει αναπτύξει βελτιωμένους ελέγχους των εξαγωγών για να περιορίσει την πρόσβαση του εξωτερικού σε ορυκτά σπάνιων γαιών, τεχνολογίες και άλλα βασικά εφόδια. Μια καινοτόμος κινεζική τεχνική είναι η απόκρυψη του κινεζικού ελέγχου επί ξένων οντοτήτων, προκειμένου να παρακαμφθούν οι νομικοί περιορισμοί στις εισερχόμενες επενδύσεις.

Αντί για εμφανή ιδιοκτησία, η Κίνα βασίζεται σε εφοδιαστικές αλυσίδες που διοχετεύονται από την Κίνα, δάνεια, άδειες χρήσης τεχνολογίας και συναφή μέσα για να ασκήσει έλεγχο επί μιας εταιρείας χωρίς εμφανή κινεζική ιδιοκτησία. Ως αποτέλεσμα, αυτές οι εταιρείες λειτουργούν ως de facto οντότητες υπό κινεζικό έλεγχο, τοποθετημένες έτσι ώστε να διακόπτουν τις προμήθειες σε κρίσιμες στιγμές και να ενορχηστρώνουν κυβερνοκατασκοπεία και άλλες μορφές κατασκοπείας μέχρι τότε.

Επιδότηση

Παραδόξως, οι δυτικές κυβερνήσεις επιδοτούν την κινεζική κυριαρχία. Όταν το Κογκρέσο ψήφισε τον νόμο «One Big Beautiful Bill Act», ενέταξε σε αυτόν περιορισμούς για τις ξένες οντότητες που προκαλούν ανησυχία («Απαγορευμένες Ξένες Οντότητες»), προκειμένου να τις εμποδίσει να επωφεληθούν από τις αμερικανικές φορολογικές ελαφρύνσεις που προορίζονται για την ανάπτυξη αμερικανικών εφοδιαστικών αλυσίδων, αντί να επιδοτούν τους κινεζικούς ανταγωνιστές.

Ωστόσο, οι οντότητες που βρίσκονται υπό κινεζική επιρροή συνεχίζουν να έχουν πρόσβαση σε ομοσπονδιακή βοήθεια μέσω θυγατρικών, εικονικών εταιρειών και ευρηματικών δομών χρέους που αποκρύπτουν τον κινεζικό έλεγχο. Ως αποτέλεσμα, Κινέζοι και όχι Αμερικανοί εργαζόμενοι χρησιμοποιούν εξαρτήματα κατασκευασμένα στην Κίνα και όχι στις ΗΠΑ για τη συναρμολόγηση μπαταριών σε αμερικανικό έδαφος.

Πρόοδος και κενά

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει σημειώσει μεγαλύτερη πρόοδο στον διεθνή χώρο. Πέρυσι, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν την «Pax Silica», μια πρωτοβουλία μεταξύ αξιόπιστων παγκόσμιων εταίρων που αποσκοπεί στην κατασκευή μιας αλυσίδας εφοδιασμού πυριτίου ανεξάρτητης από την Κίνα. Προτεραιότητα αποτελεί η δημιουργία ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, αξιόπιστων τεχνολογιών πληροφοριών, καθώς και του στρατηγικού λογισμικού και της υποδομής που είναι απαραίτητα για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ωστόσο, στο εσωτερικό της χώρας, η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να εξαλείψει τα κενά που διοχετεύουν αμερικανικά φορολογικά έσοδα σε κινεζικές εταιρείες. Το ΥΠΟΙΚ θα πρέπει να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της βούλησης του Κογκρέσου και της ρυθμιστικής πραγματικότητας. Οι κυβερνητικές υπηρεσίες μπορούν επίσης να υποστηρίξουν την κατάρτιση του εργατικού δυναμικού και την ανάπτυξη υποδομών, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά αυτών των αλυσίδων. Αν το Ιράν κρατάει ξύπνια τη Ουάσιγκτον όλη τη νύχτα, η Κίνα θα πρέπει να την κρατήσει ξύπνια για μια ολόκληρη γενιά.

https://economico.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου