Γράφει ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Παναγόπουλος Αλέξιος (DDDr., Dr.Habil.)
Η προχθεσινή διαδικτυακή εκλογή του Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιου του θανατωθέντος Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ως Ανώτατου Άρχοντα του Ιράν, σηματοδοτεί ένα θεσμικό και γεωπολιτικό παράδοξο. Στην καρδιά μιας Δημοκρατίας που ιδρύθηκε το 1979 για να απορρίψει τη μοναρχική κληρονομικότητα, η κίνηση αυτή φαίνεται να
παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές.Ο Μοτζταμπά δεν ήταν μέχρι πρόσφατα Αγιατολάχ· κι η ταχεία θρησκευτική αναγνώρισή του υποδηλώνει ότι η εκλογή βασίστηκε κυρίως σε γεωπολιτική και γεωστρατιωτική στρατηγική, και όχι αποκλειστικά σε θρησκευτική, φιλοσοφική ή αξιολογική αξιολόγηση.
Κεντρικό ρόλο στη διαδικασία φαίνεται να είχαν οι Φρουροί της Επανάστασης, ο στρατιωτικός και πολιτικός βραχίονας που εγγυάται την επιβίωση του καθεστώτος. Η επιλογή ενός ηγέτη άμεσα συνδεδεμένου μαζί τους, οικονομικά ανεξάρτητου και με προσωπική ιστορία εκδίκησης, τόσο απέναντι σε ΗΠΑ, όσο και Ισραήλ, ενισχύει τη συνοχή και μειώνει τον κίνδυνο διείσδυσης ξένων πρακτόρων.
Η στρατηγική είναι σαφής: ένα ηγετικό πρόσωπο με πλήρη αφοσίωση στο καθεστώς και στο δίκτυο των Φρουρών που θα εξασφαλίζει την πολιτική και στρατιωτική σταθερότητα στο εσωτερικό, δίχως να έχει την ανάγκη των οικονομικών συμφερόντων.
Η διεθνής σημασία αυτής της κίνησης είναι τεράστια. Όταν οι εξωτερικές προσπάθειες να αποσταθεροποιηθούν ηγεσίες μέσω στοχευμένων επιθέσεων έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα.
Η ιστορία της Χεζμπολά και της Χαμάς αποδεικνύει ότι οι θεσμοί που στηρίζονται σε δομημένα δίκτυα επιβιώνουν ακόμη και μετά την απώλεια όλων των σημαντικών ηγετών τους. Στο Ιράν, η δομή αυτή καθιστά την ανατροπή μέσω εξωτερικών παρεμβάσεων πρακτικά αδύνατη. Η επιβίωση του καθεστώτος εξαρτάται από την ικανότητά του να διαχειρίζεται εσωτερικές απειλές και πολυπλοκότητες.
Οι πραγματικές προκλήσεις είναι κυρίως εσωτερικές. Η χώρα αντιμετωπίζει τη βαθιά διείσδυση των ξένων πρακτόρων και την πιθανότητα εθνοτικών διαιρέσεων. Από την άλλη οι Κούρδοι, Μπαλούχοι και Αζέροι ενδέχεται να διεκδικήσουν την αυτονομία, με πιθανότητα εμφυλίων και διάσπασης. Η στρατηγική των ΗΠΑ και του Ισραήλ περιορίζεται στην πίεση και στην αποσταθεροποίηση, αλλά χωρίς να μπορούν να διασπάσουν τη δομική συνοχή του κράτους.
Το Ιράν βρίσκεται σε ένα γεωστρατηγικό αδιέξοδο, όπου η επιβίωση απαιτεί μέγιστη πολιτική ευελιξία και στρατιωτική ετοιμότητα. Η εκλογή του Μοτζταμπά Χαμενεΐ είναι επίσης ένα μάθημα προς διεθνή πανεπιστημιακή ανάλυση της ιρανικής διεθνούς γεωστρατηγικής.
Η επιβίωση ενός καθεστώτος υπό έντονη διεθνή πίεση δεν καθορίζεται από τη βία κατά ηγετών, αλλά από την εσωτερική συνοχή, την επιρροή στρατιωτικών δικτύων και την πολιτική νομιμοποίηση. Η διατήρηση της ηγετικής γραμμής μέσω της στρατηγικής επιλογής προσώπων συναποτελεί το εργαλείο ελέγχου και ανθεκτικότητας, που δίνει στο καθεστώς τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τίς μελλοντικές κρίσεις και το σημαντικό χωρίς να καταρρεύσει.
Το αύριο της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα διαμορφωθεί από την εσωτερική διαχείριση κρίσεων, τις εθνοτικές δυναμικές και την ικανότητα των ηγετών να διατηρούν συνοχή κάτω από ασφυκτική διεθνή πίεση.
Η εκλογή του Μοτζταμπά δεν είναι απλώς η αλλαγή του προσώπου· είναι το στρατηγικό μήνυμα στον εσωτερικό και εξωτερικό κόσμο, ότι το Ιράν (Περσία) θα επιβιώσει και θα συνεχίσει να λειτουργεί ως ισχυρή, κεντρικά οργανωμένη δύναμη, με πλήρη επίγνωση των διεθνών κινδύνων και περιορισμών.
Η πολιτική, η στρατιωτική και η κοινωνική στρατηγική του καθεστώτος δείχνουν ότι οι πραγματικές αλλαγές στη Μέση Ανατολή θα προέλθουν από εσωτερικές εξελίξεις και όχι από εξωτερικές επεμβάσεις, ως μία τελική εκδοχή του ιρανικού “international feature”.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου