Ανώτερος Ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να επεκτείνει τις επιχειρήσεις της και σε μια δεύτερη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο, το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, τις αποκαλούμενες και «Πύλες των Δακρύων».
Πρόκειται για τα στενά που ενώνουν τον Ινδικό Ωκεανό (Κόλπο του Άντεν) με την Ερυθρά Θάλασσα, δηλαδή θαλάσσια δίοδο που οδηγεί στη διώρυγα του Σουέζ. Η απόσταση από τη μια πλευρά στην
άλλη είναι περίπου 26 χιλιόμετρα από το Ρας Μενχέλι στην Υεμένη έως το Ρας Σιγιάν στο Τζιμπουτί.Το Ιράν προειδοποίησε πως θα μπορούσε να επεκτείνει τις επιχειρήσεις του σε αυτήν την περιοχή εάν οι ΗΠΑ διαπράξουν αυτό που χαρακτήρισε ως «στρατηγικό λάθος». Σε δηλώσεις του στο Al Jazeera, ο αξιωματούχος – που δεν κατονομάστηκε – είπε ότι ένα ακόμη στενό θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια κατάσταση «παρόμοια με το Στενό του Ορμούζ» σε περίπτωση λανθασμένου υπολογισμού από τις ΗΠΑ. Πρόσθεσε ότι η περιοχή «ενδέχεται σύντομα να εισέλθει σε έναν περιφερειακό πόλεμο» και ότι το Ιράν εξακολουθεί να έχει «πολλά χαρτιά να παίξει».
Το ταυτόχρονο μπλοκάρισα των δύο κρίσιμων θαλασσίων περασμάτων θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για την εμπορική ναυτιλία και τη διεθνή οικονομία, καθώς πρόκειται για κεντρικούς δρόμους του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας, αλλά και πλήθους εμπορευμάτων.
Σημειώνεται πως το Στενό του Ορμούζ έχει ουσιαστικά κλείσει μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Η κίνηση πλοίων έχει καταρρεύσει από έναν μέσο όρο 138 πλοίων την ημέρα σε μόλις δύο μέσα σε ένα 24ωρο. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) – το επίλεκτο στρατιωτικό σώμα του Ιράν – δήλωσαν ότι δεν θα επιτρέψουν «ούτε ένα λίτρο πετρελαίου» να περάσει από το πέρασμα, προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε πλοίο συνδέεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ ή τους συμμάχους τους θα θεωρείται νόμιμος στόχος.
Η απειλή επέκτασης της διαταραχής στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα σηματοδοτούσε μια δραματική κλιμάκωση της ναυτικής στρατηγικής της Τεχεράνης και θα μπορούσε να διακόψει την τελευταία βιώσιμη διαδρομή εξαγωγής ενέργειας που διαθέτουν οι πετρελαιοπαραγωγοί του Κόλπου.
Η σημασία της «Πύλης των Δακρύων»
Το στενό, που χωρίζει το Κέρας της Αφρικής από την Αραβική Χερσόνησο, είναι μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές στον κόσμο, καθώς συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα, που οδηγεί στη Διώρυγα του Σουέζ, με τον Κόλπο του Άντεν που ανοίγει προς τον Ινδικό Ωκεανό. Επί της ουσίας δηλαδή οι «Πύλες των Δακρύων» αποτελούν τον διάδρομο που ενώνει την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.
Κάθε χρόνο, αρκετά δισεκατομμύρια τόνοι φορτίου — μεταξύ των οποίων αργό πετρέλαιο και βιομηχανικά προϊόντα — διέρχονται από το στενό αυτό θαλάσσιο πέρασμα. Σε περίπτωση που η δίοδος κλείσει, τα πλοία θα πρέπει να κάνουν τον γύρο της Αφρικής, μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, γεγονός που θα αυξήσει το χρόνο και το κόστος μεταφοράς. Συγκεκριμένα εκτιμάται ότι θα πρόσθετε περίπου δύο εβδομάδες ταξιδιού και πάνω από 1 εκατομμύριο δολάρια σε κόστος καυσίμων για κάθε δρομολόγιο, το οποίο θα μετακυλήσει στις τιμές των καυσίμων και των προϊόντων.
Ο ρόλος των Χούθι
Η ικανότητα του Ιράν να χτυπήσει το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ βασίζεται κυρίως στη σχέση του με τους Χούθι στην Υεμένη, που ελέγχουν περιοχές δίπλα στο στενό και έχουν αποδείξει ότι μπορούν να διαταράξουν τη θαλάσσια κυκλοφορία και μάλιστα στο πρόσφατο παρελθόν – ως αντίποινα για τη σφαγή στη Γάζα από το Ισραήλ, όταν είχαν προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στην εμπορική ναυτιλία με τις επιθέσεις τους. Από τον Νοέμβριο του 2023 και μέχρι το τέλος του 2024, οι δυνάμεις των Χούθι εξαπέλυσαν πάνω από 100 επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στον διάδρομο της Ερυθράς Θάλασσας, επηρεάζοντας περισσότερες από εξήντα χώρες. Οι ροές πετρελαίου μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είχαν μειωθεί κατά περισσότερο από 50%, ενώ οι διελεύσεις δεξαμενόπλοιων LNG σχεδόν μηδενίστηκαν.
Μέχρι στιγμής, στην τρέχουσα σύγκρουση, οι Χούθι δεν έχουν εμπλακεί, προειδοποιώντας ωστόσο πως βρίσκονται «με το δάχτυλο στη σκανδάλη». Παρά τις απειλές, η ενεργοποίησή τους δεν είναι μια εύκολη υπόθεση, καθώς πέρα από την αποδυνάμωσή τους λόγω των πληγμάτων που έχουν δεχτεί όλο το προηγούμενο διάστημα από το Ισραήλ, μια άμεση ενεργοποίησή τους θα μπορούσε να βυθίσει ξανά την Υεμένη σε έναν ενεργό πόλεμο με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές υπογραμμίζουν πως η παθητική στάση τους δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, καθώς οι Χούθι έχουν επιδείξει ιδιαίτερη ανθεκτικότητα στον «ανταρτοπόλεμο» και δεν αποκλείεται να στηρίξουν έμμεσα το Ιράν με διατάραξη των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων, αποφεύγοντας έναν ανοιχτό πόλεμο. Τα drones, οι πύραυλοι και οι θαλάσσιες νάρκες θα μπορούσαν να καταστήσουν και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ πρακτικά απροσπέλαστο για την εμπορική ναυτιλία. Εξάλλου το Ιράν δίνει έναν πόλεμο επιβίωσης και είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που πέρασε από τις απειλές για το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ στην πράξη.
Γιατί το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ είναι πιο κρίσιμο από ποτέ
Με το Ορμούζ ουσιαστικά κλειστό, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχει μετατραπεί σε διέξοδο για τα κράτη του Κόλπου που προσπαθούν να διατηρήσουν τις εξαγωγές πετρελαίου. Η μετατόπιση των ναυτιλιακών ροών επιβεβαιώνεται και από τα δεδομένα θαλάσσιας παρακολούθησης, που δείχνουν αυξημένη κυκλοφορία στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ σε σχέση με το Ορμούζ από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η Σαουδική Αραβία βασίζεται σήμερα στις εγκαταστάσεις της στην Ερυθρά Θάλασσα και στους αγωγούς ανατολής-δύσης για να διατηρήσει ένα επίπεδο εξαγωγών αργού πετρελαίου, οι περισσότερες από τις οποίες κατευθύνονται προς ασιατικές αγορές και διέρχονται νότια από την Υεμένη. Το κλείσιμο του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα έκοβε αυτή τη ζωτική οδό και αναλυτές εκτιμούν πως οι εξαγωγές θα μπορούσαν να σταματήσουν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Σημειώνεται πως περίπου το 70% της εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας του OPEC+ βρίσκεται στον Κόλπο, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες εναλλακτικές πηγές που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν μια διακοπή και στα δύο στρατηγικά περάσματα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου