Αλήθειες και ψέματα για τις ελληνικές καταθέσεις στην Ελβετία

Του Γιώργου Ι. Μαύρου
gmavros@pegasus.gr

Η μαζικότητα της φυγής των ελληνικών κεφαλαίων σε «ασφαλή επενδυτικά καταφύγια» του εξωτερικού κατά τη διάρκεια της κρίσης, μαζί με μια παγιωμένη στην κοινωνία αντίληψη περί συστηματικής φοροδιαφυγής στην Ελλάδα έχουν διαμορφώσει μια μάλλον στρεβλή εντύπωση τόσο για
τον όγκο όσο και για τον προορισμό των κεφαλαίων που έφυγαν από τη χώρα τα τελευταία χρόνια.

Καταλυτικό ρόλο σε αυτό έπαιξαν και ουκ ολίγα δημοσιεύματα -κυρίως του ξένου Τύπου- στα οποία γινόταν λόγος για μυθικά ποσά που φυλάσσονται από Έλληνες σε φορολογικούς παραδείσους του εξωτερικού.
Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα όλων, το δημοσίευμα του γερμανικού περιοδικού, Der Spiegel, περί ελληνικών καταθέσεων στην Ελβετία που έφταναν το ιλιγγιώδες ποσό των 600 δισ. ευρώ!

Ομως, οι επίσημοι αριθμοί συνθέτουν μια πολύ διαφορετικοί εικόνα:
Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής συμβουλευτικής εταιρείας Boston Consulting Group, το σύνολο των ξένων κεφαλαίων που έχουν διοχετευτεί σε χρηματοοικονομικά ιδρύματα της Ελβετίας ανερχόταν το 2010 σε περίπου 2,1 τρισ. δολάρια. Εξ αυτών, το 50%, δηλαδή περίπου 1,05 τρισ. δολάρια, ανήκουν σε πολίτες που προέρχονται από χώρες της Ευρώπης.
 Για να είναι αληθινός ο ισχυρισμός του Der Spiegel περί καταθέσεων 600 δισ. ευρώ (δηλαδή περίπου 780 δισ. δολαρίων) θα πρέπει πάνω τα δυο τρίτα των ευρωπαϊκών κεφαλαίων στην Ελβετία να ανήκει σε Έλληνες, πράγμα μάλλον απίθανο!

Ποιος είναι, λοιπόν, ο πραγματικός αριθμός; Ο υπολογισμός του αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολος, σύμφωνα με τον Μισέλ Ντερομπέρ, γενικό γραμματέα της Ένωσης Ελβετών Private Bankers. Ο τελευταίος υπογραμμίζει τη δυσκολία του να συνυπολογίσει κανείς:

• Κεφάλαια Ελλήνων που όμως εμφανίζονται να διαμένουν στο εξωτερικό, π.χ. στο Λονδίνο ή μέσα στην ίδια την Ελβετία.
• Κεφάλαια που μπορεί να μπαίνουν στην Ελβετία για λογαριασμό Ελλήνων μέσω τρίτων προσώπων μη ελληνικής καταγωγής.
• Κεφάλαια από ναυτιλιακές δραστηριότητες φυσικών ή νομικών προσώπων που μπορεί να εμφανίζουν προέλευση μη Ελληνική.

Σε αυτό το πλαίσιο και υπενθυμίζοντας ότι οι όποιες καταθέσεις δεν είναι απαραίτητο να αντανακλούν μη δηλωθέντα εισοδήματα κι ως εκ τούτου να χαρακτηρίζονται αυτόματα «ένοχες», ο κ. Ντερομπέρ εξέφρασε αδυναμία να προσδιορίσει με ακρίβεια το ύψος των ελληνικών κεφαλαίων στην Ελβετία.

 Ωστόσο, εξέφρασε τη «διαίσθησή» του ότι αυτά πιθανότατα κινούνται στα επίπεδα του 3% - 5% επί του συνόλου των ευρωπαϊκών καταθέσεων στην Ελβετία, οι οποίες σύμφωνα με την Boston Consulting Group ανέρχονταν σε 1,05 δισ. δολάρια το 2010. Η πρόχειρη αυτή εκτίμηση μεταφράζεται σε ελληνικά κεφάλαια περίπου 30 - 50 δισ. δολαρίων -ποσά διόλου ευκαταφρόνητα, που όμως απέχουν πολύ από τα αστρονομικά ποσά που έχουν κατά καιρούς δει το φως της δημοσιότητας.
Ο ίδιος δε υπογράμμισε ότι η Ελβετία δεν είναι καν ο πρώτος σε προτίμηση προορισμός των Ευρωπαίων που θέλουν να βγάλουν τα κεφάλαιά τους στο εξωτερικό. Για την ακρίβεια, είναι ο δεύτερος. Την πιο τιμητική θέση στις προτιμήσεις των Ευρωπαίων κατέχει το Λουξεμβούργο, το οποίο το 2010 έδινε «στέγη» σε ευρωπαϊκά κεφάλαια συνολικού ύψους 1,328 τρισ. δολαρίων, σύμφωνα με την Boston Consulting Group.

Κεφάλαια
Το εντυπωσιακό αυτό ποσό αντιστοιχεί στο 39% επί ενός συνόλου ευρωπαϊκών κεφαλαίων σε εξωχώριους προορισμούς που αγγίζει τα 3,5 τρισ. δολάρια. Το αντίστοιχο ποσοστό της Ελβετίας 30% είναι το δεύτερο μεγαλύτερο, ενώ στην τρίτη θέση ακολουθεί το Ηνωμένο Βασίλειο από κοινού με τις ειδικού διοικητικού καθεστώτος Νήσους της Μάγχης και το... Δουβλίνο.
Παρόλο, όμως, που το Λουξεμβούργο είναι ο πλέον αγαπημένος προορισμός των Ευρωπαίων για να? παρκάρουν τα χρήματά τους, η Ελβετία είναι εκείνη που μέχρι στιγμής εμφανίζεται στα εγχώρια και διεθνή ΜΜΕ (κι έχει παγιωθεί στην αντίληψη της ελληνικής κοινής γνώμης) ως το βασικό καταφύγιο των αδήλωτων εισοδημάτων της Γηραιάς Ηπείρου (και συνεπώς της Ελλάδας).

«Μαύρο χρήμα»
Η απάντηση της Ελβετίας σε αυτό είναι το λεγόμενο Weiss-geldstrategie («Στρατηγική του Λευκού Χρήματος»), δηλαδή ένα πλαίσιο αρχών και εφαρμοζόμενων πρακτικών από το σύνολο του χρηματοοικονομικού κλάδου της χώρας, που έχει ως στόχο να αποτρέψει την είσοδο του «μαύρου χρήματος» και επί της ουσίας αναγκάζει τους δυνητικούς καταθέτες - επενδυτές να τεκμηριώνουν την νομιμότητα των κεφαλαίων τους με πολύ αυστηρά κριτήρια.
 Η στρατηγική αυτή, η οποία εφαρμόζεται εδώ και μερικά χρόνια, έχει ως στόχο να προφυλάξει το χρηματοοικονομικό κλάδο της Ελβετίας από το να χαρακτηριστεί καταφύγιο παράνομων δραστηριοτήτων και -εν προκειμένω- να σταματήσει το όλο ζήτημα των ελληνικών κεφαλαίων να τίθεται ως πρόβλημα των τραπεζών της, αλλά να αντιμετωπίζεται πλέον ως καθαρά πρόβλημα που έχουν οι ελληνικές αρχές με τους πολίτες τους.

• Από Ευρωπαίους το 1,05 τρισ. δολ.
Το 50% των κεφαλαίων που βρίσκονται στην Ελβετία, περίπου 1,05 τρισ. δολάρια, ανήκει σε πολίτες που προέρχονται από χώρες της Ευρώπης.
• Από Ελληνες τα 600 δισ. δολ.;
Για να είναι αληθινός ο ισχυρισμός περί καταθέσεων 600 δισ. ευρώ (δηλαδή περίπου 780 δισ. δολαρίων) θα πρέπει πάνω από τα δύο τρίτα των ευρωπαϊκών κεφαλαίων στην Ελβετία να ανήκουν σε Έλληνες!
• Κεφάλαια1,328 τρισ. δολ. στο Λουξεμβούργο
Το Λουξεμβούργο το 2010 έδινε «στέγη» σε ευρωπαϊκά κεφάλαια συνολικού ύψους 1,328 τρισ. δολαρίων.