Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

Η ΚΙΝΑ ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ ΠΟΛΕΜΟ - ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΝΤΊΟΝ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ.. << ΕΙΝΑΙ ΚΡΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ>>

Ο Ουάνγκ Γιγουέι αναλύει στο αφιέρωμα του "Βήματος" στην Κίνα, πώς βλέπει η Κίνα τα κράτη-πολιτισμούς, ποιες χώρες βάζουν υποψηφιότητα για αυτόν τον τίτλο, σε τι υπολείπονται από την Κίνα ως κατ' εξοχήν κράτος-πολιτισμό και, επίσης, ποιες είναι οι διαστάσεις που έχει η Pax Sinica, η Κινεζική Ειρήνη.

Κράτη-πολιτισμοί

Ερώτηση: Μπορείτε να εξηγήσετε περισσότερο την έννοια του κράτους-πολιτισμού; Εκτός από την Κίνα, υπάρχουν άλλα κράτη-πολιτισμοί; Είναι κράτη-πολιτισμοί λ.χ. η Ρωσία, το Ιράν, το Ισραήλ, η Ινδία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ΗΠΑ; Υπό ποία έννοια είναι ή δεν είναι κράτη-πολιτισμοί οι χώρες αυτές σε σχέση με την Κίνα;


«Νομίζω ότι η προσπάθεια της Ρωσίας να παρουσιαστεί ως ένα κράτος- πολιτισμός, η οποία εμφανίζεται και σε ομιλίες του Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, είναι επηρεασμένη από Κινέζους πολιτικούς στοχαστές. Και είναι αλήθεια ότι η Ρωσία είναι ένας ευρασιατικός πολιτισμός και όχι αμιγώς ευρωπαϊκός. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί το σύμβολο του δικέφαλου αετού που κοιτά στην ανατολή και τη δύση, ενώ η Κίνα διαλέγει σύμβολα ενότητας και όχι αμφισημίας.


Στη σημαία της Κίνας το ένα άστρο του κομμουνιστικού κόμματος ενώνει τα πολλά άστρα των εργατών, των αγροτών, της μικρής αστικής τάξης και της μεγάλης αστικής τάξης. Η Ρωσία πιθανότατα θεωρεί ότι έχει υποφέρει από το ευρωπαϊκό βεστφαλιανό σύστημα των εθνών-κρατών. Άλλωστε ο ίδιος ο πόλεμος στην Ουκρανία από τους Ρώσους βιώνεται ως μια τραγωδία της εφαρμογής της αρχής των εθνών-κρατών. Για παρόμοιους λόγους η Ρωσία δεν ικανοποιείται από τη θεωρία του έθνους-κράτους και στρέφεται στο κράτος-πολιτισμό.


Το Ιράν διαθέτει έναν από τους πλέον αρχαίους πολιτισμούς μετά την Κίνα. Οι Κινέζοι έχουμε αίσθηση πέντε χιλιετιών πολιτισμικής συνέχειας, οι Ιρανοί τεσσάρων. Επίσης, η Κίνα προχώρησε μέσα από σύνθεση θρησκειών στον πολιτισμό της, ενώ στην Περσία είχαμε αλλαγές. Υπήρξε κατάκτηση από τον Μέγα Αλέξανδρο, μετά από τους Άραβες και εξισλαμισμός. Ωστόσο, πρόκειται για έναν αρχαίο πολιτισμό, ο οποίος ενώθηκε εκ νέου μέσα από το σιιτικό Ισλάμ και τον οποίο σεβόμαστε.


Το Ισραήλ αποτελεί μία μοναδική περίπτωση. Υπήρξε μια αναβίωση της βιβλικής γλώσσας και υπήρξε θρησκευτική συνέχεια χιλιετιών αλλά για πολλούς αιώνες χωρίς κράτος. Ενώ στην Κίνα από το 221 π.Χ. έχει υπάρξει κρατική ενοποίηση της Κίνας με παρόμοια νοοτροπία διακυβέρνησης. Είναι ακριβέστερο να ονομάσουμε το Ισραήλ ένα κράτος-θρησκεία και όχι ένα κράτος-πολιτισμό.


Η Ινδία μαθαίνει από την Κίνα. Οι Ινδοί έχουν βάλει τη θρησκεία να παίξει έναν παρόμοιο ρόλο ενοποίησης που στην Κίνα παίζει το κομμουνιστικό κόμμα. Όμως η Ινδία απέχει πάρα πολύ από το να παρουσιάζει μια ενότητα σαν αυτή της Κίνας. Ακόμη και υπό τη βρετανική αυτοκρατορία, η Ινδία είχε 22 διαφορετικές επίσημες γλώσσες. Δεν είχε υπάρξει ενοποίηση μέσω ενός αυτοκράτορα ούτε μέσω μιας επανάστασης.


Επομένως, στην Ινδία, σε αντίθεση με την Κίνα, η διαφορά είναι πολύ πιο έντονη από την ενότητα. Πρόκειται βεβαίως για έναν αρχαιότατο πολιτισμό, αλλά όχι ακριβώς για ένα κράτος-πολιτισμό, δηλαδή για μια ενότητα βασισμένη ταυτοχρόνως στην κρατική και πολιτισμική ενοποίηση.


Ως προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ιδρυτικοί της πατέρες ήταν ρωμαιοκαθολικοί, οι οποίοι θεωρούσαν ότι οι δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι ήταν το αποτέλεσμα του βεστφαλιανού συστήματος, που ήθελαν να ανατρέψουν μέσω ενός μοντέρνου διεθνικού συστήματος. Υπήρξε ως υπόρρητη έμπνευση η οικουμενικότητα του Ρωμαιοκαθολικισμού, όμως αυτό δεν μπορούσε να γίνει παραδεκτό.


Και στην Ευρωπαϊκή Ένωση η ποικιλομορφία υπερισχύει έναντι της ενότητας, η Ευρώπη είναι ακριβώς μία Ένωση αλλά όχι μία δημοκρατική πολιτεία (republic). Η σύνθεση ενότητας και ποικιλίας είναι ένα ζητούμενο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αυτό δεν μπορεί να συμβεί στο πλαίσιο ενός κράτους-πολιτισμού.


Σημειωτέον ότι η Κίνα θεωρεί ιδιαιτέρως σημαντική την Ελλάδα ως παραδοσιακή πηγή του δυτικού πολιτισμού και για αυτό επιθυμεί μία αμοιβαία σχέση μεταξύ των δύο πολιτισμών, του κινεζικού που είναι ο αρχαίος ανατολικός πολιτισμός και του ελληνικού, που είναι η αρχαία πηγή του δυτικού πολιτισμού.


Οι ΗΠΑ αποτελούν ένα πολύ νεαρό κράτος με ιστορία μόλις 250 ετών, το οποίο ιδρύθηκε με βάση την αποστολή ενός «εκλεκτού λαού», αποτελούμενου από Άγγλους και άλλους Ευρωπαίους μετανάστες σε μια νέα ήπειρο. Είναι μια τεχνητή χώρα που επιχειρεί να παρουσιαστεί ως διάδοχος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμβάλλουν αποφασιστικά στον παγκόσμιο πολιτισμό, λ.χ. με το διαδίκτυο και την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά δεν αποτελούν ένα κράτος-πολιτισμό».


Η σημασία της αυτάρκειας για την κινεζική εξωτερική πολιτική


Ερώτηση: Με βάση αυτή τη θεώρηση ποια είναι η στάση της Κίνας στα μεγάλα πολεμικά μέτωπα της εποχής μας στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική;


«Η κινεζική αντίληψη για τον πόλεμο διαφέρει από τη δυτική. Και ως προς αυτό, πρόκειται για διαφορετικούς πολιτισμούς. Η Δύση έχει τις ρίζες της στη Μεσόγειο Θάλασσα. Οι πολιτισμοί της αρχαίας Ελλάδας και της αρχαίας Ρώμης δεν είχαν επαρκή τροφή, οπότε χρειάζονταν το εμπόριο.


Και κατ’ επέκταση, χρειάζονταν αποικιοκρατία και ισχυρό στρατό. Ξεκινούσαν πολέμους πολύ συχνά. Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει και σήμερα με τις Ηνωμένες Πολιτείες: Οι πόλεμοι ξεκινούν εύκολα, ακόμη και συχνά, επειδή από τη φύση τους δεν μπορούν να είναι αυτάρκεις.


Η Κίνα υπήρξε ανέκαθεν μια προηγμένη αγροτική κοινωνία. Είχαμε κατά κανόνα επαρκή τροφή και δεν υπήρχε ανάγκη να αποικίσουμε άλλους. Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Μινγκ, για παράδειγμα, κινεζικά πλοία ταξίδεψαν στην Αφρική, αλλά ποτέ δεν αποίκισαν ούτε μια ίντσα γης, επειδή ήδη είχαμε όσα χρειαζόμασταν. Αντιθέτως, όταν, όπως στη Δύση, υπάρχει σπάνη πόρων, αρχής γενομένης από την τροφή, χρειάζεσαι εμπόριο.


Κατά συνέπεια, χρειάζεσαι συμφωνίες, συμβάσεις με καθορισμένο κόστος και εγγυήσεις ότι η συμφωνία θα τηρηθεί. Αν δεν τηρηθεί, έχεις πόλεμο. Χρειάζεσαι, λοιπόν, τον δικαστή. Στις ΗΠΑ συναφώς υπάρχουν τέσσερις ταυτότητες: Η θρησκεία, το εμπόριο που αφορά στη σύναψη συμφωνιών, ο πόλεμος που αφορά στη χρήση βίας διά του στρατού, και το δικαστικό σύστημα».


Pax Sinica: Ένας πολιτισμός αγροτών, μηχανικών, κατασκευαστών και εμπόρων


«Η Κίνα δεν λειτουργεί έτσι, αλλά είναι ένας πολιτισμός αγροτών, μηχανικών, κατασκευαστών και εμπόρων. Είχαμε ανέκαθεν επάρκεια τροφής, οπότε δεν θέλαμε να ληστεύουμε τους άλλους. Μπορούμε να κάνουμε επιχειρήσεις, ανταλλαγές και εμπόριο, όπως με τους δρόμους του μεταξιού.


Χρειαζόμαστε όμως ειρήνη. Αν υπάρχει πόλεμος, δεν μπορούμε να πραγματοποιούμε επιχειρηματικές και εμπορικές συναλλαγές. Για αυτούς τους λόγους, η Κίνα ως ένας αγροτικός, κατασκευαστικός και εμπορικός πολιτισμός είναι μία εγγενώς φιλειρηνική δύναμη, ακριβώς επειδή χρειαζόμαστε ειρήνη για να διασφαλίσουμε το εμπόριο και την αμοιβαία ανταλλαγή μεταξύ των πολιτισμών.


Υπό αυτό το πρίσμα μπορεί να γίνει κατανοητό γιατί η Κίνα είναι στην πραγματικότητα κατά οποιουδήποτε πολέμου, είτε πρόκειται για την Ουκρανία, το Ιράν, το Σουδάν, είτε για οποιοδήποτε άλλοτε μέτωπο. Αν διαβάσετε το έργο Η Τέχνη του Πολέμου του Σουν Τσου, η πρώτη πρόταση είναι ότι ο πόλεμος είναι πολύ σημαντικός και επικίνδυνος. Επομένως, κάθε ηγέτης πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός και να μην τον χρησιμοποιεί ελαφρά τη καρδία. Ο πόλεμος υπάρχει μόνο για άμυνα υπό τη στενή έννοια. Αποτελεί την έσχατη λύση.


Από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, η Κίνα πάντα υπερασπίζεται τον εαυτό της. Προηγουμένως, δεχόμασταν συνεχώς εισβολές από τη Δύση.
 Τώρα η Κίνα είναι ισχυρή με σύγχρονο στρατό, αλλά δεν ξεκινάμε ποτέ πολέμους ούτε χρησιμοποιούμε τον πόλεμο εναντίον γειτόνων ή σε εδαφικές διαμάχες με τους γείτονές μας. Η διαφορά μας από τις ΗΠΑ είναι ότι κατανοούμε το κόστος του πολέμου. Ο πόλεμος μπορεί να λύσει ένα πρόβλημα, αλλά ταυτοχρόνως να προκαλέσει περισσότερα.


Χρειαζόμαστε, λοιπόν, ολιστική και μακροπρόθεσμη σκέψη. Πρέπει να σκεφτόμαστε τους άλλους. Όπως λέει ο Κομφούκιος: “Μην κάνεις στους άλλους αυτό που δεν θα ήθελες να κάνουν οι άλλοι σε σένα”.


Η Κίνα υπέστη υπερβολικά πολλούς πολέμους στη νεωτερική εποχή και για αυτό δεν θέλει να προκαλέσει στους άλλους αυτό από το οποίο υπέφερε η ίδια, σύμφωνα με την αρχή του Κομφούκιου. Χρειαζόμαστε έναν σύγχρονο στρατό, απλώς για να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας. Ταυτόχρονα, όμως, ελπίζουμε ότι οι άλλες χώρες θα μπορούν να ζουν σε ένα ειρηνικό περιβάλλον. Είμαστε κατά κάθε άδικου πολέμου».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου