 |
| Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσσεντ, ανακοινώνει νέες κυρώσεις κατά του Ιράν στην Ουάσιγκτον, στις 24 Αυγούστου 2026. (Chip Somodevilla/Getty Images) |
Η κυβέρνηση Τραμπ εντείνει την οικονομική πίεση στο Ιράν, διευρύνοντας σημαντικά τον κίνδυνο κυρώσεων για ξένες τράπεζες και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη. Η νέα στρατηγική της Ουάσιγκτον έχει ήδη οδηγήσει στην προώθηση μέτρων κατά της Banque Misr στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ στο Πεκίνο οι αρχές εξετάζουν τις
πιθανές συνέπειες για τις κινεζικές τράπεζες, τον ενεργειακό τομέα και το εξωτερικό εμπόριο της χώρας.Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε στις 24 Αυγούστου την έναρξη της επιχείρησης «Economic Outcast», μιας ευρείας εκστρατείας για την απομόνωση της ιρανικής οικονομίας και την αποκοπή των χρηματοπιστωτικών διαύλων που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη διεθνώς. Η νέα στρατηγική τίθεται σε εφαρμογή ενώ ο πόλεμος με το Ιράν συνεχίζεται, έξι μήνες αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τα πρώτα πλήγματα κατά του ιρανικού καθεστώτος, στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσσεντ χαρακτήρισε την εκστρατεία «οικονομική επίθεση» κατά των διεθνών χρηματοπιστωτικών διασυνδέσεων της Τεχεράνης, προειδοποιώντας ότι όσοι συνδέουν τα συμφέροντά τους με το Ιράν θα πρέπει να αναμένουν ότι θα συμμεριστούν την απομόνωσή του. Η νέα πολιτική διευρύνει τον κίνδυνο δευτερογενών κυρώσεων για όσους εξακολουθούν να συναλλάσσονται με τη χώρα, καλύπτοντας μεταξύ άλλων τους τομείς των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, της τεχνολογίας, του χρυσού, των αερομεταφορών και της ναυτιλίας.
Η Ουάσιγκτον έχει διαμηνύσει ότι χώρες και επιχειρήσεις θα έχουν ένα χρονικό περιθώριο για να διακόψουν δραστηριότητες που θεωρούνται συνδεόμενες με το Ιράν, διαφορετικά κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με αμερικανικά μέτρα.
Στο στόχαστρο η Banque Misr στα ΗΑΕ
Στις 28 Αυγούστου, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών προχώρησε ένα βήμα παραπέρα. Η Υπηρεσία Δίωξης Χρηματοπιστωτικών Εγκλημάτων (FinCEN) πρότεινε κανονισμό που, εφόσον τεθεί σε ισχύ, θα απαγορεύει στα αμερικανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να ανοίγουν ή να διατηρούν ανταποκριτικούς λογαριασμούς για λογαριασμό της Banque Misr UAE. Κατά την εκτίμηση του υπουργείου, η παρουσία της αιγυπτιακής τράπεζας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούσε «κρίσιμο κόμβο» για την πρόσβαση του ιρανικού καθεστώτος σε αμερικανικά δολάρια.
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026 η Banque Misr UAE διεκπεραίωσε συναλλαγές ύψους περίπου 1,8 δισ. δολαρίων για 103 εταιρείες που ενδέχεται να συμμετείχαν σε παράνομα χρηματοπιστωτικά δίκτυα του Ιράν. Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τέτοια δίκτυα για να ξεπλένει κεφάλαια, να προμηθεύεται όπλα και να χρηματοδοτεί οργανώσεις που δρουν ως περιφερειακοί σύμμαχοι ή αντιπρόσωποί της.
Μεταξύ των πελατών της τράπεζας βρίσκονταν, σύμφωνα με το υπουργείο, εταιρείες-βιτρίνες που χρησιμοποιούνταν από το ιρανικό υπουργείο Άμυνας και τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) για την παράκαμψη των αμερικανικών κυρώσεων και το ξέπλυμα χρημάτων για λογαριασμό του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Μπέσσεντ δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον είχε δεσμευθεί να αποκόψει κάθε οικονομική δίοδο που έχει απομείνει στην Τεχεράνη και είχε προειδοποιήσει όσους τη διευκολύνουν ότι δεν μπορούν να εξακολουθούν να απολαμβάνουν πρόσβαση στο αμερικανικό δολάριο και στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αναφερόμενος ειδικά στην Banque Misr UAE, είπε ότι η τράπεζα επέλεξε να διαπιστώσει «με τον δύσκολο τρόπο» τις συνέπειες των ενεργειών της και ότι η αμερικανική κυβέρνηση κάνει πλέον το πρώτο βήμα για να τη θέσει προ των ευθυνών της.
Την ίδια ημέρα, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) επέβαλε κυρώσεις στον Ρεζά Μοχαμάντ Ταεντί, διευθυντή του υποκαταστήματος της ιρανικής Bank Melli στο Ντουμπάι, καθώς και στην Kameng Trading Limited, εταιρεία-βιτρίνα με έδρα το Χονγκ Κονγκ. Η αμερικανική κυβέρνηση κατηγορεί την κρατική Bank Melli ότι διευκόλυνε συναλλαγές δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσω λογαριασμών που ελέγχονταν από τη Δύναμη Κουντς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, επιτρέποντας τη διακίνηση κεφαλαίων εντός και εκτός Ιράν και τη χρηματοδότηση οργανώσεων και εταίρων που πρόσκεινται στην Τεχεράνη, μεταξύ άλλων στο Ιράκ.
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, η Kameng Trading χρησιμοποιούνταν από το ιρανικό Pedram Pirouzan Exchange House, στο οποίο έχουν ήδη επιβληθεί κυρώσεις, για το ξέπλυμα χρημάτων για λογαριασμό του ιρανικού καθεστώτος.
Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τόμι Πίγκοτ δήλωσε ότι τα μέτρα εντείνουν την αμερικανική εκστρατεία πίεσης και ότι η Ουάσιγκτον θα στοχοποιεί πρόσωπα και οντότητες που εμπλέκονται σε παράνομες χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες για λογαριασμό της Τεχεράνης, συμπεριλαμβανομένων όσων εργάζονται για ιρανικές τράπεζες εκτός της χώρας.
Αυξάνεται η ανησυχία για τις κινεζικές τράπεζες
Τα μέτρα που προωθούνται κατά της Banque Misr UAE εντείνουν την ανησυχία στο Πεκίνο για το πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει η Ουάσιγκτον στην εφαρμογή των δευτερογενών κυρώσεων. Οι κινεζικές αρχές εξετάζουν τις πιθανές επιπτώσεις στον χρηματοπιστωτικό και ενεργειακό τομέα και στο εξωτερικό εμπόριο, με το μεγαλύτερο ερώτημα να είναι εάν τα αμερικανικά μέτρα θα μπορούσαν τελικά να στραφούν κατά τραπεζών που διεκπεραιώνουν συναλλαγές συνδεόμενες με το ιρανικό πετρέλαιο.
Η Κίνα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη λόγω των στενών οικονομικών σχέσεών της με το Ιράν και των μεγάλων ποσοτήτων ιρανικού πετρελαίου που αγοράζει. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις σε κινεζικά διυλιστήρια και πλοία που συμμετείχαν στη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει στραφεί κατά των μεγάλων κινεζικών τραπεζών που συμμετέχουν στις σχετικές συναλλαγές. Ο Μπέσσεντ έχει προειδοποιήσει ότι και οι τράπεζες θα μπορούσαν να βρεθούν στο στόχαστρο εάν συμμετέχουν σε μηχανισμούς που επιτρέπουν στην Τεχεράνη να εισπράττει και να αξιοποιεί τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου.
Δύο πηγές από τον εμπορικό τομέα και ένας οικονομολόγος που εδρεύει στην Κίνα μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times υπό τον όρο της ανωνυμίας, επικαλούμενοι φόβους για αντίποινα. Πηγή στο κινεζικό υπουργείο Εμπορίου, με το επώνυμο Μα, ανέφερε ότι οι αξιωματούχοι ανησυχούν περισσότερο για το ενδεχόμενο επέκτασης των κυρώσεων στις τραπεζικές συναλλαγές παρά για τα προηγούμενα μέτρα κατά εταιρειών και πλοίων.
Ο Μα επισήμανε ότι οι κινεζικές τράπεζες διαθέτουν εκατοντάδες υποκαταστήματα στο εξωτερικό και ότι η υπαγωγή τους σε δευτερογενείς κυρώσεις θα περιόριζε σοβαρά τη δυνατότητά τους να δραστηριοποιούνται διεθνώς. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας (ΚΚΚ) εξετάζει ήδη ποιοι τομείς της οικονομίας θα μπορούσαν να επηρεαστούν, ενώ το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας αξιολογεί εδώ και μήνες τόσο την πιθανή διάρκεια της εμπορικής αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας όσο και την έκταση μελλοντικών αμερικανικών κυρώσεων.
Σύμφωνα με τον Μα, εάν τα μέτρα περιοριστούν σε ναυτιλιακές εταιρείες και μεσάζοντες, η Κίνα εξακολουθεί να διαθέτει περιθώρια προσαρμογής. Εάν όμως επεκταθούν στις τράπεζες, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι πολύ σοβαρότερες και να επηρεάσουν άμεσα τις εισαγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας. Όπως επισήμανε, η Κίνα δεν μπορεί, προκειμένου να διατηρήσει την πρόσβασή της στην ιρανική αγορά, να διακινδυνεύσει τη δυνατότητα διακανονισμού συναλλαγών σε δολάρια ή την πρόσβασή της στην αμερικανική αγορά.
Η ανησυχία έχει ήδη περάσει και στις επιχειρήσεις. Πηγή από τον κλάδο του εξωτερικού εμπορίου, με έδρα το Πεκίνο, ανέφερε στην Epoch Times ότι οι κινεζικές εταιρείες παρακολουθούν τόσο τις νέες λίστες αμερικανικών κυρώσεων όσο και το ενδεχόμενο αυστηρότερων ελέγχων από τις εγχώριες τράπεζες. Όπως ανέφερε, οι αναταράξεις είναι αναπόφευκτες και, εάν οι επιπτώσεις αποδειχθούν ιδιαίτερα σοβαρές, οι συνέπειες για το εξωτερικό εμπόριο θα μπορούσαν να είναι εξαιρετικά βαριές.
Η ίδια πηγή σημείωσε ότι οι τράπεζες ενδέχεται να μπλοκάρουν συναλλαγές προληπτικά, από φόβο μήπως οι δραστηριότητες κάποιου πελάτη τις εκθέσουν σε αμερικανικές κυρώσεις. Πρόσθεσε ότι πολλές κινεζικές εταιρείες αποφεύγουν πλέον τις απευθείας συναλλαγές με ιρανικές επιχειρήσεις και ότι τράπεζες έχουν προειδοποιήσει πελάτες τους να αποφεύγουν συναλλαγές που θα μπορούσαν να προσελκύσουν την προσοχή των αμερικανικών αρχών.
Το δίλημμα του Πεκίνου
Η κινεζική κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένη απάντηση στα τελευταία αμερικανικά μέτρα. Οικονομολόγος στην Κίνα ανέφερε στην Epoch Times ότι το Πεκίνο βρίσκεται αντιμέτωπο με μια δύσκολη επιλογή· επιδιώκει να διατηρήσει την ενεργειακή και στρατηγική σχέση του με το Ιράν, χωρίς να εκθέσει μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στον κίνδυνο αποκλεισμού από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Υποστηρίζει ότι η ισχύς των δευτερογενών κυρώσεων βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι αναγκάζουν τις επιχειρήσεις τρίτων χωρών να επιλέξουν ποια αγορά είναι σημαντικότερη γι’ αυτές, η ιρανική ή η αμερικανική. Οι εσωτερικές διαβουλεύσεις στο Πεκίνο, πρόσθεσε, αποσκοπούν λιγότερο στην προετοιμασία μιας αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον και περισσότερο στην αποτίμηση των οικονομικών συνεπειών που θα μπορούσε να αντέξει η χώρα.
Μέχρι στιγμής, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν επιβάλει κυρώσεις στις μεγάλες κινεζικές τράπεζες για τη συμμετοχή τους σε συναλλαγές που σχετίζονται με το ιρανικό πετρέλαιο. Ο Μπέσσεντ έχει δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον θα δώσει στα επηρεαζόμενα μέρη χρόνο για να προσαρμοστούν και ότι δεν επιθυμεί να αποσταθεροποιήσει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, έχει καταστήσει σαφές όμως ότι τα νέα μέτρα θα εφαρμοστούν.
Για το Πεκίνο, το ερώτημα είναι επομένως πόσο μεγάλο μέρος του εμπορίου του με το Ιράν μπορεί να διατηρήσει χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τις τράπεζές του και, κατ’ επέκταση, την πρόσβασή του στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η αντίδραση της Τεχεράνης
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών προειδοποίησε στις 28 Αυγούστου άλλες χώρες να μην εφαρμόσουν τα νέα αμερικανικά μέτρα, υποστηρίζοντας σε ανακοίνωσή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι οικονομικές κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν, ανεξαρτήτως της ονομασίας τους, είναι παράνομες και αδικαιολόγητες και παραβιάζουν τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Σύμφωνα με το ιρανικό υπουργείο, η συμμετοχή στις αμερικανικές κυρώσεις ισοδυναμεί με συνέργεια στην επιβολή της παράνομης βούλησης ενός κράτους σε ανεξάρτητες χώρες και στην παρεμπόδιση των νόμιμων οικονομικών και εμπορικών σχέσεών τους.
Η νέα αμερικανική στρατηγική διευρύνει έτσι την πίεση πέρα από τις ιρανικές εταιρείες και τους κρατικούς φορείς, στρέφοντάς την και προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα τρίτων χωρών. Η περίπτωση της Banque Misr UAE αποτελεί μια πρώτη σαφή ένδειξη του τρόπου με τον οποίο η Ουάσιγκτον μπορεί να χρησιμοποιήσει την πρόσβαση στο αμερικανικό δολάριο ως μοχλό πίεσης.
Για την Κίνα, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ίδια λογική θα εφαρμοστεί και στις τράπεζες που εξυπηρετούν το εμπόριό της με το Ιράν — και πόσο από αυτή τη σχέση μπορεί να διατηρήσει χωρίς να διακινδυνεύσει την πρόσβασή της στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Των Michael Zhuang και Timothy Frudd
Με τη συμβολή της Jiang Fei
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου